Tri makineri të rënda nga 130 tonë gërmojnë deri në 28 metra nën tokë pranë fshatit Botun. Në gërmime ulen kafaze armature nga 30 tonë, e më pas mbushen me beton. Mes tyre kalojnë tuba dhe litarë çeliku që i mbajnë të lidhura me njëra-tjetrën.

Rezultati është një konstruksion që askush nuk do ta shohë kurrë. Pikërisht prandaj autoritetet deshën ta tregojnë tani.

Toka që nuk mund të ndryshohet

Ministri i Transportit dhe Lidhjeve dhe zëvendëskryeministri Aleksandar Nikolloski dhe drejtori i Ndërmarrjes Publike për Rrugë Shtetërore, Koce Trajanovski, bënë inspektimin e punimeve të stabilizimit te Botuni.

„Ka gjëra që mund t'i bëjmë dhe gjëra që nuk mund t'i ndryshojmë. Ajo që nuk mund ta ndryshojmë është toka. Rreth jush mund të shihni se bëhet fjalë për tokë të zezë grafiti, e cila është toka më e paqëndrueshme që mund të gjendet fare. Këtu ka edhe shumë ujë, çka duket nga bimësia, dhe kur uji bashkohet me grafitin, atëherë bëhet llucë dhe nuk ka asnjë stabilitet“, tha Nikolloski.

Thellësia prej 20 deri 28 metrash, sipas tij, i përgjigjet lartësisë së një ndërtese me shtatë deri njëmbëdhjetë kate. Vetëm se ndërtesa shkon poshtë.

250 vende, nga të cilat 163 vetëm te Botuni

Zgjidhje të tilla do të zbatohen në gjithsej 250 vende në autostradën Kërçovë - Ohër. Nga ato, 163 janë te Botuni, ndërsa të tjerat në pjesë të tjera të trasesë, mes tyre edhe te Kneževa.

Raporti thotë gjithçka. Gati dy të tretat e të gjitha pikave që kërkojnë ndërhyrje të tilla janë në një vend. Botuni nuk është „edhe një pjesë e vështirë“ - Botuni është problemi.

Trajanovski sqaroi se në bazë të gjeohulumtimeve janë hartuar dy projekte kyçe për stabilizim - njëri me galeri, tjetri me shtylla betoni. Te Botuni zbatohet teknologjia me shtylla betoni, sipas projektit të GIM-it, në bashkëpunim me inxhinierët e „Sinohydro“.

Nikolloski theksoi se qysh në vitin 2024 ishin angazhuar ekspertë dhe profesorë vendas, në bashkëpunim me shkencëtarë të huaj që kanë zbatuar zgjidhje të ngjashme në pjesë të tjera të botës.

37 të ndërtuar, 34 në funksion, 57 gjithsej

Nga gjatësia e përgjithshme prej 57 kilometrash, deri tani janë ndërtuar 37, ndërsa 34 kilometra janë në funksion. Në dy muajt e ardhshëm, paralajmëron Nikolloski, duhet të lëshohet edhe pjesa më e komplikuar - tunelet te Preseka, më të gjatat në vend. Njëra tubë tuneli është 2,1 kilometra e gjatë, tjetra 1,9 kilometra. Në atë pjesë ka edhe pesë galeri, nga të cilat katër janë përfunduar tashmë.

Pritja është që autostrada të jetë plotësisht në funksion në gjysmën e parë të vitit 2027.

Një pyetje që nuk u shtrua në inspektim

Struktura gjeologjike te Botuni nuk ka ndryshuar që nga viti 2024. Toka e zezë e grafitit ishte aty edhe kur u trasua segmenti, edhe kur u nënshkrua kontrata, edhe kur u bënë llogaritjet e para për afatin dhe çmimin.

Zgjidhja inxhinierike është mbresëlënëse dhe dukshëm e domosdoshme. Por pyetja që nuk u shtrua në vetë inspektimin është më e thjeshtë: kur saktësisht u konstatua se pikërisht këtu toka është e tillë, dhe çfarë u ndërmor atëherë.

Përgjigjja e asaj pyetjeje nuk është nën tokë. Ajo është në arkiv.