Lituania u zgjua me atë që anëtarët e NATO-s e kanë frikë - një dron ukrainas i rënë në tokën e tyre. Pa viktima, pa shpërthim, por me një sinjal të qartë se lufta në Ukrainë ka pasoja edhe mbi vendet që nuk marrin pjesë në të. Autoritetet lituaneze konfirmuan se droni ishte ukrainas dhe nuk shpërtheu në kontakt. Pyetja tani është tjetër - a është ky rasti i parë i vërtetë për nenin 5 të NATO-s?

Shefi i Qendrës lituaneze për Menaxhimin e Krizave, Vilmantas Vitkauskas, konfirmoi se aparati i fluturimit i përket ushtrisë ukrainase dhe se incidenti nuk është i izoluar. Bashkë me të vjen edhe direktiva zyrtare e presidentit Gitanas Nauseda: „ushtria duhet të rrëzojë çdo dron që hyn në hapësirën ajrore lituaneze". Kjo është ndryshim i rregullave të angazhimit, dhe është ndryshim i madh.

Lituania ndodhet në krahun lindor të NATO-s, me kufi me Bjellorusinë dhe me eksklavën ruse Kaliningrad. Gjeopolitikisht, është një nga pikat më të ndjeshme të Aleancës. Incidentet që diku tjetër do të kalonin si „defekte teknike", këtu lexohen si teste. Çfarë duan të shohin? Si reagon Aleanca. Sa kohë duhet të kalojë deri në përgjigje. Dhe a do të përgjigjet Lituania vetëm apo bashkë me anëtarët e tjerë.

Pyetja për nenin 5 nuk është boshe. Neni 5 aktivizohet kur një anëtar sulmohet - dhe përkufizimi i „sulmit" është politikë, jo vetëm terminologji ligjore. Një dron ukrainas, i dedikuar për qëllime të tjera, ka rënë në tokë anëtari të NATO-s. Nuk është agresion rus, por është pasojë e një lufte që është shumë afër. Aleanca duhet të vendosë - injoroj, protestoj në Kiev, apo ndryshoj rregullat e mbrojtjes ajrore?

Për Ballkanin kjo është një nënvizim i rëndësishëm - gjeopolitika nuk njeh kufij. Lufta në Ukrainë, që shumë këtu e shohin si të largët, tashmë po prek fqinjët dhe në mënyrë indirekte ne. Bullgaria dhe Rumania, fqinjët tanë në NATO, kanë pasur incidentet e tyre me dronë në dy vitet e fundit - dhe të gjitha këto incidente bëjnë pyetjet e njëjta. Çfarë është sulm? Kur përfshihet Aleanca? Dhe sa gjatë mund të jetë një vend anëtar „gjysmë i pushtuar" pa marrë mbrojtje zyrtare?

Lituania do të kërkojë qartësi. Dhe do të jetë interesante të shihet sa janë gati Brukseli dhe Uashingtoni të japin. Këshilla jonë për lexuesit që ndjekin rajonin: shikoni si do të përgjigjet NATO ndaj këtij incidenti. Ai është paralajmërim për atë që do të ndodhë kur të vijë i ardhshmi, edhe më serioz.