Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) paralajmëroi ministrat evropianë të financave: borxhi publik i shteteve mesatare në BE mund të arrijë 130 për qind të PBB-së deri më 2040, që është gati dyfish më shumë se niveli aktual. Pa reforma strukturore dhe fiskale, situata do të bëhet e paqëndrueshme.

Në dokumentin e prezantuar në mbledhjen në Nikosi, Qipro, FMN-ja renditi presionet kryesore: shpenzime të rritura për mbrojtje, tranzicioni energjetik, plakja e popullsisë dhe detyrimet në rritje për pensione. Të katërta janë strukturore - që do të thotë asnjëri nuk mund të shmanget me masa afatshkurtra.

Zgjidhjet që propozon fondi? Ngritja graduale e moshave të pensionimit, integrimi i tregjeve energjetike, disiplinë më e madhe fiskale, reforma në tregun e punës, kredi të përbashkëta evropiane për projekte specifike. Tingëllon e njohur - është i njëjti recetë për reforma strukturore që BE-ja e ka në tavolinë në 20 vitet e fundit. Pyetja nuk është nëse rekomandimet janë të sakta, por nëse ekziston vullneti politik për t'i zbatuar.

Komisioneri evropian për ekonomi Valdis Dombrovskis konfirmoi se bëhet fjalë për një "sfidë konkrete dhe urgjente politike". Ai vuri në dukje se huamarrja e përbashkët tashmë funksionon për financimin e kapaciteteve mbrojtëse dhe mbështetjen për Ukrainën - që nënkupton se modeli tashmë ekziston, vetëm duhet të zgjerohet në fusha më të gjera fiskale.

Për Maqedoninë mësimet janë specifike. Vendi ka borxh publik shumë më të ulët se mesatarja e BE-së në shifra absolute, por të njëjtat presione janë të pranishme - plakja e popullsisë (rritje e vazhdueshme e detyrimeve për pensione), nevoja për shpenzime të rritura të mbrojtjes si anëtar i NATO-s, tranzicioni energjetik për shkak të integrimit në BE. Nëse BE-ja nuk arrin t'i adresojë sfidat e veta fiskale, Maqedonia bashkëngjitet në një treg me tension të rritur financiar. Ky është konteksti që asnjë nga politikanët tanë nuk e përmend kur flasin për "standardin evropian" - i rezervuar zakonisht vetëm për anët pozitive.