Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) ги предупреди европските министри за финансии: јавниот долг на просечните држави во ЕУ би можел да достигне 130 проценти од БДП до 2040-та година, што е речиси двојно повеќе од сегашното ниво. Без структурни и фискални реформи, ситуацијата ќе стане неодржлива.

Во документот презентиран на состанокот во Никозија, Кипар, ММФ ги наведе главните притисоци: зголемени трошоци за одбрана, енергетска транзиција, стареење на населението, и растечки пензиски обврски. Сите четири се структурни – односно ниту еден не може да се избегне со кратко-рочни мерки.

Решенијата кои ги предлага фондот? Постепено подигнување на старосните граници за пензионирање, интеграција на енергетските пазари, поголема фискална дисциплина, реформи на пазарот на трудот, заеднички европски заеми за специфични проекти. Звучи познато – тоа е истиот рецепт за структурни реформи кој ЕУ го има на маса последните 20 години. Прашањето не е дали препораките се точни, туку дали постои политичка волја да се спроведат.

Европскиот комесар за економија Валдис Домбровскис потврди дека станува збор за “конкретен и итен политички предизвик”. Тој забележа дека заедничкото заемање веќе функционира за финансирање на одбранбени капацитети и поддршка за Украина – што имплицира дека моделот веќе постои, само треба да се прошири на пошироки фискални области.

За Македонија поуките се специфични. Земјата има значително помалку јавен долг од просекот на ЕУ во апсолутни бројки, но истите притисоци се присутни – стареење на населението (постојано зголемување на пензиските обврски), потреба за зголемени одбранбени трошоци како член на НАТО, енергетска транзиција поради ЕУ интеграција. Доколку ЕУ не успее да ги адресира своите фискални предизвици, Македонија се приклучува на пазар во растечка финансиска тензија. Тоа е контекст кој никој од нашите политичари не го споменува кога зборуваат за “европски стандард” – вообичаено само за позитивните страни.