Historia tregon se tragjeditë më të mëdha mjedisore nuk nisën me sirena, shpërthime apo paralajmërime. Nisën në heshtje.

Në Japoni, banorët e Minamatës me vite nuk e dinin se përmes peshkut fusnin merkur në organizmin e tyre. Në SHBA, mijëra familje jetuan mbi mbetje toksike pa qenë të vetëdijshme për rrezikun. Në raste të tjera, njerëzit pinë ujë të ndotur me vite, ndërsa sigurimet zyrtare thoshin se gjithçka ishte në rregull.

E përbashkëta e këtyre shembujve është një: e vërteta u bë e qartë vetëm kur pasojat nuk mund të fshiheshin më.

Pikërisht prandaj, kur bëhet fjalë për kapacitete industriale që mund të ndikojnë në mjedis, publiku ka të drejtë të bëjë pyetje. Leja e integruar mjedisore nuk duhet të jetë fundi i debatit, por fillimi i transparencës. Ajo nuk duhet ta zëvendësojë besimin, por ta mbështesë atë me fakte.

Kur si lëndë djegëse përdoret mbeturina, dhe nuk ka pasqyrë të plotë të përbërjes, prejardhjes, kontrolleve dhe rezultateve të matjeve të emetimeve, është krejt e arsyeshme të shtrohen pyetje serioze.

Mbeturina nuk është lëndë djegëse e zakonshme. Përbërja e saj mund të ndryshojë ndjeshëm, dhe prej saj varen edhe emetimet që krijohen gjatë djegies.

Qytetarët kanë të drejtë të dinë çfarë lëshohet në ajër, si ndiqen emetimet, kush i kryen matjet, sa shpesh kontrollohen dhe a janë rezultatet publikisht të disponueshme. Vetëm transparenca e plotë dhe monitorimi i pavarur mund të krijojnë besim.

Historia nuk na mëson se çdo fabrikë ndot. Ajo na mëson se heshtja, mungesa e informacionit dhe injorimi i dyshimeve mund të kenë një çmim të lartë.

Në pyetje nuk është vetëm ekologjia. Në pyetje është shëndeti i brezave të tanishëm dhe të ardhshëm. Dhe shëndeti kurrë nuk duhet të mbështetet në supozime, por në prova të verifikueshme dhe llogaridhënie publike.