Kryeministri Hristijan Mickoski përsëriti se protokollet nuk janë pjesë e Kornizës Negociuese. Në të njëjtën deklaratë pranoi se Bullgaria pretendon të kundërtën - dhe se këtë e pretendon mbi bazën e asaj që është dakorduar me pushtetin e mëparshëm.

„Absolutisht e ndajmë qëndrimin se protokollet nuk janë pjesë e Kornizës Negociuese”, tha Mickoski, duke shtuar se ky është qëndrimi i Qeverisë që nga dita e parë deri sot. Përgjegjësinë ia kaloi garniturës së mëparshme: qeveria e kaluar e LSDM-së dhe BDI-së kishte bërë lëshime, ndërsa Bullgaria tani pretendon se në ato protokolle është premtuar gjithçka.

Një pretendim, dy dokumente, asnjë i përbashkët

Problemi me një kontest të tillë është se të dyja palët kanë të drejtë brenda leximit të vet. Ministri i punëve të jashtme Timço Mucunski më parë konfirmoi se protokollet nuk përmbajnë as dispozita eksplicite, as implicite për kohën e zbatimit të ndryshimeve kushtetuese. Ish-ministri Bujar Osmani nga ana e tij theksoi se katër vjet e mban të njëjtin qëndrim - protokollet nuk janë pjesë e kornizës - dhe se për këtë është kritikuar vazhdimisht.

Pra, edhe pushteti edhe opozita pretendojnë të njëjtën gjë. Ndërsa Sofja pretendon diçka tjetër. Ky është një kontest në të cilin pajtimi i brendshëm maqedonas nuk ka peshë, sepse nuk është ai që e hap konferencën e ardhshme ndërqeveritare.

Dera që u hap pak

Më interesant është pjesa e dytë e deklaratës. Mickoski porositi se ndryshime kushtetuese „sipas kallëpit bullgar dhe me bulizëm” nuk do të ketë, por shtoi se Qeveria do të bisedojë aq gjatë sa është e nevojshme për të gjetur një „zgjidhje të qëndrueshme” që do ta çojë vendin drejt anëtarësimit në BE.

Kjo nuk është lëshim. Kjo është ndryshim i fjalorit. Në vend të refuzimit kategorik, kryeministri tani bën dallim mes formës së tanishme të ndryshimeve dhe mundësisë së një marrëveshjeje tjetër. Formulimi „zgjidhje e qëndrueshme” i mundëson të mos e pranojë modelin aktual, por edhe të mos e mbyllë derën nëse shfaqet një propozim i ri nga Brukseli, Sofja ose vendet me ndikim anëtare.

Çfarë shkruan në dokument

Konkluzionet e Këshillit të BE-së nga korriku i vitit 2022 janë të sakta: konferenca e ardhshme ndërqeveritare, me të cilën praktikisht do të fillonte hapja e kapitujve negociues, duhet të mbahet pasi Maqedonia t'i miratojë ndryshimet kushtetuese për futjen e bullgarëve dhe bashkësive të tjera në Kushtetutë. Për këtë nuk nevojitet vendim politik shtesë i Unionit.

Kjo do të thotë se Brukseli për momentin nuk ofron rrugë zyrtare paralele me të cilën ndryshimet kushtetuese do të mund të shmangeshin plotësisht. Korniza Negociuese, e pranuar në vitin 2022, mbetet baza, ndërsa çdo hap i mëtejshëm varet nga pajtimi i vendeve anëtare.

Qëndrimi i VMRO-DPMNE-së deri tani ishte se ndryshimet kushtetuese janë të mundshme vetëm me garanci konkrete se futja e bullgarëve do të jetë kërkesa e fundit bilaterale dhe se pas tyre nuk do të pasojnë bllokada të reja. Ai qëndrim nuk është ndryshuar.

Pyetja kyçe mbetet çfarë do të thotë „zgjidhje e qëndrueshme”. Ndryshime kushtetuese me zbatim të shtyrë? Garanci politike nga Këshilli Evropian? Mekanizëm për parandalimin e bllokadave të ardhshme? Asnjë prej këtyre mundësive për momentin nuk është pjesë e një kornize evropiane zyrtarisht të ndryshuar. Dera është hapur pak - por nga ana tjetër deri tani askush nuk ka ofruar asgjë të re.