Премиерот Христијан Мицкоски повтори дека протоколите не се дел од Преговарачката рамка. Во истата изјава призна дека Бугарија тврди спротивното – и дека тоа го тврди врз основа на договореното со претходната власт.

„Апсолутно го делиме ставот дека протоколите не се дел од Преговарачката рамка”, рече Мицкоски, додавајќи дека тоа е позиција на Владата од првиот ден до денес. Одговорноста ја префрли на претходната гарнитура: претходната влада на СДСМ и ДУИ направила отстапки, а Бугарија сега тврди дека во тие протоколи е ветено сè.

Едно тврдење, два документа, ниту еден заеднички

Проблемот со ваквиот спор е што двете страни се во право во рамките на сопственото читање. Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски претходно потврди дека протоколите не содржат ниту експлицитни, ниту имплицитни одредби за времето на спроведување на уставните измени. Поранешниот министер Бујар Османи пак истакна дека четири години ја држи истата позиција – протоколите не се дел од рамката – и дека за тоа постојано бил критикуван.

Значи, и власта и опозицијата тврдат исто. А Софија тврди друго. Тоа е спор во кој македонската внатрешна согласност нема тежина, бидејќи не таа ја отвора следната меѓувладина конференција.

Вратата што се подотвори

Поинтересен е вториот дел од изјавата. Мицкоски порача дека уставни измени „по бугарски терк и со булинг” нема да има, но додаде дека Владата ќе разговара онолку долго колку што е потребно за да се најде „одржливо решение” што ќе ја однесе земјата до членство во ЕУ.

Тоа не е отстапување. Тоа е промена во речникот. Наместо категорично одбивање, премиерот сега прави разлика меѓу сегашната форма на измените и можноста за поинаков договор. Формулацијата „одржливо решение” му овозможува да не го прифати актуелниот модел, но и да не ја затвори вратата ако се појави нов предлог од Брисел, Софија или влијателни земји членки.

Што пишува во документот

Заклучоците на Советот на ЕУ од јули 2022 година се прецизни: следната меѓувладина конференција, со која практично би започнало отворањето на преговарачките поглавја, треба да се одржи откако Македонија ќе ги донесе уставните измени за внесување на Бугарите и другите заедници во Уставот. За тоа не е потребна дополнителна политичка одлука на Унијата.

Тоа значи дека Брисел во моментов не нуди официјален паралелен пат со кој уставните измени би можеле целосно да се избегнат. Преговарачката рамка, прифатена во 2022 година, останува основата, а секој следен чекор зависи од согласноста на земјите членки.

Позицијата на ВМРО-ДПМНЕ досега беше дека уставните измени се можни само со конкретни гаранции дека внесувањето на Бугарите ќе биде последното билатерално барање и дека по нив нема да следуваат нови блокади. Тој став не е сменет.

Клучното прашање останува што значи „одржливо решение”. Уставни измени со одложена примена? Политички гаранции од Европскиот совет? Механизам за спречување идни блокади? Ниту една од тие можности засега не е дел од официјално изменета европска рамка. Вратата е подотворена – но од другата страна засега никој не понудил ништо ново.