Rënia e Vuçiqit, Alta Bank, operacionet e syve të paguara dy herë dhe buxheti: java kur të gjithë u kujtuan papritur

Falje pas numërimit

Në javët e fundit të fushatës, Aleksandar Vuçiqi në pesë televizionet me frekuencë kombëtare u shfaq pozitivisht 96 për qind të kohës, ndërsa Lista e Studentëve negativisht në 95 për qind të rasteve. Humbi gjithsesi. Më pak se 24 orë më vonë, prezantuesi Goran Eror i shërbimit publik të Vojvodinës po kërkonte falje: „Heshtej, mbyllej njëri sy“. Një javë pas zgjedhjeve, kolegjiumi i ri redaktues i RTS-së u kërkoi falje shikuesve „për gjithçka që u la jashtë në periudhën e kaluar“. Drejtoresha e RTS-së iku, po ashtu edhe drejtori i RTV-së, kurse Pinku njoftoi largime për rreth një mijë të punësuar. Falje e formuluar bukur. Vetëm se erdhi kur pushteti nuk ishte më.

Shpejt u gjend edhe Millorad Dodiku. Natën zgjedhore e priti në shtabin e SNS-së, një javë më parë humbjen e studentëve e quante ngjarje historike, kurse pesë ditë më vonë marrëdhëniet më të mira me pushtetin e ri iu bënë „çështje politike parësore“. Prokuroria, sipas mediave serbe, gjoja u kujtua për Milan Radoiçiqin dhe për pyetjen pse tre vjet pas Banjskës mbeti pa paraburgim. Konfirmim zyrtar nuk ka. Edhe rregullat u bënë papritur të dukshme: Tomisllav Nikoliqi, nëntë vjet pas mandatit, jeton në një vilë shtetërore në Dedinje, kurse për vilën e Ana Bërnabiqit rregullorja u rishkrua që ajo të mund të qëndronte.

Pushteti i ri, ndërkohë, ende nuk ekziston. Votimi në 53 vendvotime e shtyn Kuvendin, kurse qeveria mund të presë deri në katër muaj. Marta Kos tashmë ka porositur se pa sanksione kundër Rusisë nuk ka përparim, Ilija Sërdanoviqi përgjigjet me „dialog“, kurse Vuçiqi është propozuar për shef të SNS-së, me kuvend të jashtëzakonshëm më 13 dhjetor. Kur studentët të ulen në karrige, a do t'i kontrollojë dikush sa janë aty, apo do të presim të bien edhe ata?

Banka ku nuk kishte parregullsi

Në orën 02:34 të së shtunës, Banka Popullore e Serbisë ia hoqi licencën Alta Bankës, pesë ditë pasi ra pushteti. Vetëm disa ditë më parë banka qendrore thoshte se në rrjedhat financiare nuk gjen parregullsi. Kaq zgjati qetësia. Banka e nëntë në Serbi, me 1,84 miliardë euro aktive, u zhduk brenda natës, kurse mediat e afërta me pushtetin e mundur menjëherë e shpallën të parën ose të dytën më të madhe dhe fajin ua hodhën të rinjve. Frika e vërtetë është te shitëset: sindikata „Slloga“ paralajmëron për mbi 8.000 të punësuar në zinxhirët e pronarit Davor Macura, të cilët formalisht nuk janë në falimentim, dhe pyet çfarë ndodh me rrogat.

Alta nga Beogradi është pronare e ish-Stopanska Bankës së Manastirit. Banka jonë Popullore thotë se vendimi „në vetvete nuk do të thotë heqje automatike e licencës së punës“ dhe se „e ndjek gjendjen“. Juridikisht, kjo qëndron. Por „e ndjek“ nuk thotë çfarë sheh. Shifrat për nëntë muaj thonë më shumë: humbje prej 48,64 milionë denarësh, kundrejt fitimit prej 49,15 milionësh vjet. Banka pohon se është likuide, depozitat janë 8,91 miliardë denarë, kurse shteti garanton deri në 30.000 euro për depozitues. Pavle Gacovi, që i qetëson depozituesit, kërkon edhe që guvernatori të deklarohet publikisht.

Hristijan Mickoski dy ditë para heqjes së licencës tha: „Nuk e di a është gjithçka në rregull“, por se për këtë ekziston procedurë në Bankën Popullore. Venko Filipçe kërkon dorëheqjen e Trajko Slaveskit dhe flet për „armagedon“ dhe kartel ballkanik, por kontaktet politike nuk janë provë. Kështu guvernatori u bë adresa ku përfundon çdo pyetje. Kush e kontrolloi origjinën e kapitalit kur banka hyri në tregun tonë, dhe çfarë gjeti?

Kontrolluesi në listë

Operacion i syve, i paguar dy herë. Sipas kallëzimit penal, një spital privat ia faturonte edhe Fondit edhe pacientit, i cili nuk e dinte se Fondi kishte paguar tashmë. Të dëmtuar janë mes 3.000 dhe 4.000 njerëz, Fondi mbeti pa rreth 1,7 milionë euro, kurse përfitimi i kundërligjshëm vlerësohet në rreth 4,25 milionë euro për periudhën 2022-2025. Gjykata ua mori pasaportat nëntë personave. Spitali thotë se nuk ka dëmtuar askënd, dhe fajin duhet ta vërtetojë gjykata.

Por pjesa më interesante e kallëzimit nuk është spitali. Mes të kallëzuarve është drejtori i Sektorit për Kontroll në Fond, i dyshuar se nuk i dorëzonte raportet për parregullsitë dhe i shtynte kontrollet e rregullta, kurse dy udhëheqëse të tjera nuk e ndiqnin arkëtimin e gjobave të shqiptuara. Ministri Sasho Klekovski këtë e quajti „zinxhir të mosndëshkimit“ që zgjati me vite. Nëse dyshimet vërtetohen, faturat nuk kaluan anash kontrollit, por përmes tij. Sa kontrata të tjera me Fondin kalojnë nëpër atë derë?

Për kontrollin u fol edhe nga skena. Në tubimin përmbyllës në Bërvenicë, kryeministri u tha gjyqtarëve të Gjykatës Supreme se vendimin për spitalin modular në Tetovë e morën „sepse janë të afërt me udhëheqjen e BDI-së“. Familjet e viktimave kanë të drejtë për përgjigje. Por nëse provat ekzistojnë, pse thuhen në tubim dhe jo para organeve kompetente? Në Kuvend, ndërsa, Mickoski shpjegoi se ANS-ja dhe agjencia e zbulimit do të bashkohen në një shërbim, pjesërisht sepse partia e tij kishte qenë viktimë e shërbimeve. Kush do ta mbikëqyrë shërbimin më të madh, nëse mbikëqyrjen e mban shumica që e krijon?

Së pari pritet ajo që duhej ndërtuar

Rebalanci i dytë këtë vit i ul shpenzimet kapitale për rreth 5,8 miliardë denarë, kurse deficiti mbetet 46,3 miliardë, ose 4,1 për qind e BPV-së. Pushteti këtë e quan përshtatje me „dinamikën reale të projekteve“. Në përkthim: projektet nuk ecin me ritmin me të cilin u premtuan. Më 30 tetor erdhi Projektbuxheti për 2027, me deficit prej 45 miliardë denarësh, rritje prej 3,8 për qind në letër dhe eurobono prej 500 milionë eurosh që skadon në 2027. Banka Botërore këtë vit parashikon 3,2 për qind, kurse në tremujorin e dytë rritjen e tërhoqi ndërtimtaria me gati 22 për qind.

Në këtë klimë, Mickoski në hapjen e kanalizimit në Jurumleri fondet private të pensioneve i quajti „sipërmarrës të dobët“, me kthim prej 1,5 për qind. Raporti zyrtar i MAPAS-it thotë 5,03 për qind nominale, kurse reale vetëm 0,16. Nga e ka shifrën, kryeministri nuk e tha. Revizorët, nga ana tjetër, treguan se fondi shtetëror PIOM vonohej me pagesat mesatarisht nga dy muaj. Kryeministri përmendi edhe nacionalizimin e shtyllës së dytë. Aty qëndrojnë rreth 3,5 miliardë euro kursime të më shumë se 640.000 qytetarëve. Kur arka është e ngushtë, paratë e kujt duken më joshëse?

Arkat lokale e tregojnë këtë histori me shifra më të vogla. Kumanova nga janari mbetet me 19 linja autobusësh në vend të 26, me bileta deri në 140 denarë, sepse disa linja janë „jorentabile“. Ohri e shtrenjton ujin për 16 për qind deri në 2029, kurse ndërmarrjet marrin subvencione nga Komuna. Qytetari paguan edhe përmes buxhetit, edhe përmes faturës.

Dy piroteknikë për gjithë shtetin

Në kazermën e vjetër nën Tumbe Kafe në Manastir, numri i bombave të nxjerra kaloi 4.000, kurse shtëpitë më të afërta janë 200 metra larg. Priten edhe mbi 1.000 të tjera. Lufta e Parë Botërore përfundoi në vitin 1918. Në Maqedoni, sipas burimeve, kanë mbetur dy piroteknikë të punësuar profesionalisht, kurse në Manastir i nxjerr njëri, me tre pensionistë me kontratë vepre. Një i ri pritet para Vitit të Ri, kurse trajnimi zgjat së paku një vit e gjysmë. Pse të rinjtë fillojnë trajnimin vetëm kur të vjetrit largohen?

Në Vardarishte shuarja përfundoi, kurse dekontaminimi prej 2,5 milionë eurosh duhet të fillojë nga mesi i nëntorit, në rreth 600.000 metra katrorë. Parku është vizatuar, realizuesi i njoftuar. Për rreth 200 njerëzit që ende jetojnë në deponi, datë nuk ka.

Në Hrom dhe Gjorçe Petrov brenda pesë ditëve u vranë një burrë 62-vjeçar dhe një grua 76-vjeçare. Katër persona janë ndaluar, kurse sipas informacioneve jozyrtare, në shënjestër ishin të moshuar që jetonin vetëm, të lidhur dhe të grabitur në shtëpinë e tyre. Procedura vazhdon dhe fajin e vërteton gjykata. Familjet dhe fqinjët, nga ana tjetër, detajet i lexuan në portale, para se MPB-ja të thoshte një fjalë. Në Tetovë, buletinet policore brenda dy ditësh përshkruan një 14-vjeçar me lëndime të rënda në oborr shkolle dhe një 62-vjeçar të sulmuar nga të miturit, kurse përgjigjja e vetme është „po ndërmerren masa“. Sa buletine të tilla duhet të radhiten që dikush kompetent të dalë e të thotë çfarë po ndodh?

Radha këtë javë ishte mësimore: së pari ra mbrojtja, pastaj erdhën falja, kontrolli dhe deklarata e guximshme. Më 1 nëntor votojnë Bërvenica, Bullgaria dhe 53 vendvotime në Serbi, kurse për Maqedoninë, pas debatit në Sofje, askush nuk ofron diçka tjetër. Kontrolli i radhës është më afër, në Manastir: çfarë saktësisht sheh Banka Popullore te Alta? Nëse kontrolli vjen vetëm pasi të bjerë dikush, ai nuk është kontroll, por inventar i dëmit.