Hakerët i ngrohën ngrirëset deri në 50 gradë në mbi 115 dyqane anembanë Evropës - dhe nuk kërkuan asnjë cent

Natën mes së dielës dhe së hënës, rreth orës dy pas mesnate, dikush hyri nga larg në sistemin ftohës të një supermarketi të zinxhirit ICA në Stokholm dhe e ngriti temperaturën në ngrirëse në 50 gradë. Punonjësit e zbuluan këtë vetëm disa orë më vonë, kur erdhën në punë. „Pati një sulm hakerësh dhe të gjitha ngrirëset tona arritën 50 gradë. Gjithçka është shkatërruar“, deklaroi Engla Ingval, menaxhere shitjesh në një nga dyqanet.

Stokholmi nuk ishte përjashtim. Sipas portalit të specializuar Bleeping Computer, u goditën më shumë se 115 dyqane në të paktën gjashtë vende. Incidente u raportuan në Suedi, Belgjikë, Luksemburg, Irlandë, Holandë dhe Estoni, dhe probleme të ngjashme edhe në Finlandë. Në ishullin Öland një ngrirëse arriti 55 gradë, ndërsa dyshemeja e dyqanit ishte nën ujë nga akulli i shkrirë. Zinxhiri suedez Coop konfirmoi probleme në shtatë nga mbi 800 dyqanet e tij.

Në Belgjikë në shënjestër ishin Delhaize, Carrefour, Spar dhe Intermarché. Carrefour konfirmoi se sulmuesit e kishin komprometuar pajisjen ftohëse në 15 objekte të tij, ndërsa blerësit në disa dyqane i pritën frigoriferë bosh me njoftimin se për shkak të sulmit të hakerëve produktet e freskëta dhe të ngrira përkohësisht nuk mund të bliheshin. U godit edhe një dyqan IKEA në Mons. Në Irlandë sulmi arriti në 13 dyqane SuperValu, në Holandë në të paktën 17 dyqane më të vogla dhe kasapë. Në Estoni punonjësit reaguan brenda pak minutash dhe nuk pati dëm më të madh.

Metoda është poshtëruese e thjeshtë. Stefan Mulans, drejtor i firmës belge Sabkobel, që mirëmban sistemet ftohëse në një pjesë të supermarketeve, konfirmoi se sulmuesit e kishin aktivizuar nga larg regjimin e shkrirjes. „Filluam të mobilizojmë teknikë qysh në një pas mesnate. Gjithë natën dhe mëngjesin fikëm instalimet e goditura“, tha ai.

Nuk është hera e parë. Në mesin e tetorit një sulm pothuajse identik goditi qindra supermarkete në Francë - Intermarché, Carrefour, Leclerc dhe Monoprix. Temperatura në disa pajisje u hodh nga minus 27 në mbi 50 gradë, ushqimi u prish, ndërsa në disa objekte u raportuan edhe zjarre. Dëmi në Francë vlerësohet në dhjetëra milionë euro, dhe disa dyqane humbën më shumë se 130.000 euro.

Hetuesit dyshojnë se sulmuesit shfrytëzuan boshllëqe sigurie në sistemet e menaxhimit nga larg, disa prej të cilëve ishin të lidhur drejtpërdrejt me internetin. Mes të goditurve ishin edhe pajisje të kompanisë daneze Danfoss, e cila më parë i kishte paralajmëruar përdoruesit të instalonin përditësimet e sigurisë. Eksperti i sigurisë kibernetike Tom Hegel nga SentinelOne paralajmëron se supermarketet janë veçanërisht të cenueshme, sepse përdorin një numër të madh sistemesh të ndërlidhura për ftohje, ngrohje, hyrje në objekte dhe pagesa.

Detaji më i çuditshëm: askush nuk kërkoi shpërblesë. Prandaj ekspertët po shqyrtojnë mundësinë që qëllimi të mos ketë qenë zhvatja, por dëm ekonomik i qëllimshëm dhe prishje e furnizimit me ushqim. Komisioneri evropian për bujqësi dhe ushqim Christophe Hansen i vlerësoi sulmet e përsëritura si shumë shqetësuese dhe si përpjekje për të prishur zinxhirin e furnizimit dhe besimin e konsumatorëve. Nëse një natë mjafton për rafte bosh në disa vende evropiane, pyetja është e thjeshtë: kush i kontrollon sistemet ftohëse në dyqanet e Ballkanit - dhe a do ta vinte re dikush para mëngjesit?