„Mund ta bëjmë këtë edhe këtu“: Ambasadorja amerikane në Athinë u mburr me rënien e qeverisë rumune, ndërsa Trump bënte presion në Poloni dhe Gjermani

Darkë në Athinë, para politikanëve grekë. Ambasadorja amerikane e atëhershme në Greqi, Kimberly Guilfoyle, ia atribuoi vetes meritën për shpërbërjen e koalicionit qeverisës në Rumani dhe shtoi: „Mund ta bëjmë këtë në cilin vend të duam. Mund ta bëjmë këtë edhe këtu.“

Skenën e përshkruan Anne Applebaum, historiane polake-amerikane dhe fituese e çmimit Pulitzer, në një analizë për një revistë amerikane. Një e dhënë duhet ditur para së gjithash: bashkëshorti i saj është ministri polak i Punëve të Jashtme, Radek Sikorski. Ajo nuk sheh nga tribuna. Por një pjesë e asaj që shkruan e kanë botuar tashmë gjerësisht mediat polake.

Guilfoyle shpejt dha dorëheqje për shkak të një skandali, pasi kishte kërkuar nga një donator republikan 100.000 dollarë në llogari private. Aleatët evropianë, sipas Applebaum, i shqetësuan shumë më tepër kërcënimet e saj politike. Uashingtoni më parë e mbështeste parimisht demokracinë si rend dhe e njihte legjitimitetin e partive të zgjedhura të qendrës së majtë dhe të djathtë. Sot administrata dhe elita e biznesit rreth saj shtyjnë hapur parti të afërta me MAGA, përfshirë edhe proruse, ndërsa në të paktën tri shtete evropiane liderët janë nxitur t'i përzënë partnerët e koalicionit dhe pushtetin ta ndajnë me të djathtën radikale.

Polonia: Trump personalisht

Kur ministri polak i Mbrojtjes, Władysław Kosiniak-Kamysz, lider i një partie më të vogël në koalicion, erdhi në pranverë në Uashington, Donald Trump e mori mënjanë. I tha se në Shtëpinë e Bardhë do të qëndronte shumë më mirë nëse e linte qeverinë dhe bënte pakt me nacionalistët dhe të djathtën ekstreme. Ministri refuzoi. Applebaum shkruan se diçka e tillë në Poloni nuk kishte ndodhur që nga koha kur autoritetet sovjetike vendosnin kush do t'i udhëheqë komunistët polakë.

Rumania: një histori që mban erë gazi

Ambasadorja në Greqi, ta kujtojmë, u përzie edhe në Rumani. Guilfoyle shtynte ndërtimin e një gazsjellësi dhe blerjen e gazit të lëngshëm amerikan për një kompani, lobisti i së cilës udhëtonte vazhdimisht me të. Kryeministri i atëhershëm Ilie Bolojan e mbështeste gazsjellësin, por refuzoi t'i nënshkruante kontratat për gazin, sepse çmimi ishte shumë i lartë, ndërsa Rumania po përgatitej të eksportonte gazin e vet.

Guilfoyle më pas u filmua në një darkë në Bukuresht me liderin e socialdemokratëve Sorin Grindeanu. Së shpejti socialdemokratët e lanë qeverinë dhe së bashku me të djathtën radikale votuan mosbesim ndaj Bolojanit. Grindeanu dhe lideri i së djathtës proruse George Simion mohojnë çfarëdo ndikimi amerikan. Në Rumani, shkruan Applebaum, pak njerëz besojnë se ishte rastësi.

Gjermania: hyrje vetëm për CDU dhe AfD

Diga tjetër është në Berlin. Qëllimi, sipas Applebaum, është që CDU ta ndërpresë bashkëpunimin me socialdemokratët dhe pushtetin ta ndajë me AfD. Trump në Truth Social i feston rezultatet e së djathtës ekstreme, ndërsa Elon Musk në X i bën AfD-së promovim të madh falas.

Kur një delegacion deputetësh gjermanë erdhi për takime në Pentagon dhe Departamentin e Shtetit, u thanë se në ndërtesa mund të hyjnë vetëm anëtarët e CDU dhe AfD. Për socialdemokratët, që ulen në qeverinë gjermane, hyrje nuk kishte. Udhëheqja e CDU-së e refuzoi një takim të tillë. Mesazh më të hapur se ky vështirë se mund t'i dërgohet një aleati.

Armatosuni, pastaj ua dorëzoni armët radikalëve

Këtu autorja gjen paradoksin. Funksionarë të lartë të Pentagonit, si Elbridge Colby, kërkojnë që evropianët të marrin përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e tyre. Gjermania, Polonia dhe Rumania e morën këtë seriozisht dhe investuan para të mëdha në armatim. Në të njëjtën kohë, Uashingtoni shtyn në skenë liderë që janë kundër investimeve në mbrojtje dhe brohorasin hapur për Rusinë. Bashkëkryetari i AfD-së Tino Chrupalla kërkon tërheqje të plotë të ushtrisë amerikane nga Gjermania.

Receta, përfundon Applebaum, është provuar tashmë në Evropë në shekullin e 20-të dhe përfundoi me katastrofë.

Për Ballkanin kjo nuk është temë e largët. Këtu ambasadorët e huaj prej kohësh janë pjesë e politikës së brendshme. Nëse Uashingtoni flet kështu me Poloninë dhe Gjermaninë, anëtare të NATO-s dhe BE-së, çfarë toni e pret atë që ende qëndron para derës? Dhe nëse nesër ndonjë ambasador në një darkë në Shkup thotë „mund ta bëjmë këtë edhe këtu“, kush do të ngrihej nga tryeza?