Хакери ги загреаја замрзнувачите до 50 степени во над 115 продавници низ Европа

Ноќта меѓу недела и понеделник, околу два часот по полноќ, некој од далечина влегол во системот за ладење на супермаркет од ланецот ICA во Стокхолм и ја кренал температурата во замрзнувачите на 50 степени. Вработените го откриле тоа дури неколку часа подоцна, кога дошле на работа. „Имаше хакерски напад и сите наши замрзнувачи стигнаа до 50 степени. Сè е уништено“, изјави Енгла Ингвал, менаџерка за продажба во една од продавниците.

Стокхолм не беше исклучок. Според специјализираниот портал Bleeping Computer, погодени се повеќе од 115 продавници во најмалку шест земји. Инциденти се пријавени во Шведска, Белгија, Луксембург, Ирска, Холандија и Естонија, а слични проблеми и во Финска. На островот Еланд замрзнувачот стигнал до 55 степени, а подот на продавницата бил под вода од стопениот мраз. Шведскиот ланец Coop потврди проблеми во седум од своите повеќе од 800 продавници.

Во Белгија на удар беа Delhaize, Carrefour, Spar и Intermarché. Carrefour потврди дека напаѓачите ја загрозиле опремата за ладење во 15 негови објекти, а купувачите во некои продавници ги дочекаа празни ладилници со известување дека поради хакерски напад свежи и замрзнати производи привремено не може да се купат. Погодена е и една продавница на IKEA во Монс. Во Ирска нападот стигнал до 13 продавници SuperValu, во Холандија до најмалку 17 помали продавници и месарници. Во Естонија вработените реагирале за неколку минути и поголема штета немало.

Методот е понижувачки едноставен. Стефан Муланс, директор на белгиската фирма Sabkobel, која одржува системи за ладење во дел од супермаркетите, потврди дека напаѓачите од далечина го вклучиле режимот за одмрзнување. „Почнавме да мобилизираме техничари уште во еден часот по полноќ. Цела ноќ и утро исклучувавме погодени инсталации“, рече тој.

Ова не е прв пат. Во средината на октомври речиси идентичен напад погоди стотици супермаркети во Франција – Intermarché, Carrefour, Leclerc и Monoprix. Температурата во некои уреди скокнала од минус 27 на над 50 степени, храната се расипала, а во некои објекти биле пријавени и пожари. Штетата во Франција се проценува на десетици милиони евра, а поединечни продавници изгубиле повеќе од 130.000 евра.

Истражувачите се сомневаат дека напаѓачите искористиле безбедносни пропусти во системите за далечинско управување, од кои некои биле директно поврзани на интернет. Меѓу погодените биле и уреди на данската компанија Danfoss, која претходно ги предупредувала корисниците да ги инсталираат безбедносните ажурирања. Експертот за сајбер-безбедност Том Хегел од SentinelOne предупредува дека супермаркетите се особено ранливи, бидејќи користат голем број меѓусебно поврзани системи за ладење, греење, пристап до објектите и наплата.

Најчудниот детал: никој не побарал откуп. Затоа експертите ја разгледуваат можноста целта да не била изнуда, туку намерна економска штета и нарушување на снабдувањето со храна. Европскиот комесар за земјоделство и храна Кристоф Хансен ги оцени повторените напади како многу загрижувачки и како обид да се нарушат синџирот на снабдување и довербата на потрошувачите. Ако една ноќ е доволна за празни рафтови во неколку европски земји, прашањето е едноставно: кој ги проверува системите за ладење во продавниците на Балканот – и дали некој воопшто би забележал пред утрото?