Titov brod Galeb guta milione, niko ga ne završava - 22 miliona evra za restauraciju, muzej bez vrata

Brod Galeb - prvobitno imenovan kao RAMB III i kroz decenije uspeo da preživi više od jedne epohe - sada leži u Rijeci kao simbol jednog specifičnog balkanskog fenomena: ništa se ne završava na vreme, posebno kada se radi o parama i muzejima.

Istorija broda je gotovo romaneskna. Italijanski transporter banana iz 1930-ih za prenos voća iz afričkih kolonija. Torpedovan od savezničkih sila u Bengaziju 1941. Zaplenjen od Nemačke, preimenovan u "Kiebitz", potopljen u riječkom pristaništu 5. novembra 1944. Izvađen sa dna 1947. Restauriran u 1950-im da postane plovna rezidencija Josipa Broza Tita, koji je na ovom brodu napravio svoje diplomatske misije Nesvrstanih država - prema Africi i Aziji, 1953-1961.

Danas? Grad Rijeka ga je kupio 2009. za oko 800.000 kuna. Restauracija je dostigla 22 miliona evra - 4 miliona iz EU-fondova, 11 miliona iz riječkog budžeta, ostatak iz drugih izvora. A muzej i dalje nije otvoren. Istoričar Ervin Dubrović je nedvosmislen: "Nema izvinjenja zašto brod nije završen."

To je priča koju Balkan zna previše dobro. Projekat počinje sa entuzijazmom, pune se budžeti, troše se, ali kada treba da se očisti zadnje dvorište i da se otvore vrata - pojavi se nešto. Odgovornost za nešto nikada nije jasna. Na kraju, svaki kolektiv je odgovoran "za organizaciju", ali niko ne odgovara za rezultat. Čak i kada se radi o brodu što je prenosio banane i Tita.

Za Makedoniju i region ovo je nedvosmisleno ogledalo. Koliko naših projekata - kulturnih centara, muzeja, restauracija - startuju sa velikim fondovima i završe bez otvaranja? Koliko kapitalnih sredstava ostane u hodnicima gradonačelništava, bez vidljivog krajnjeg proizvoda? Galeb nije nečija izolovana tragedija, to je simbol jednog specifičnog administrativnog sindroma. Brod blagovremeno bi mogao da postane turistička tačka od evropske klase. Sada je skup spomen što svaku godinu troši još.