34 Milyondan Fazla AB Sakini Gelirinin Yüzde 40'ından Fazlasını Konuta Veriyor: Makedonya'da Bu Yükü Nüfusun Yüzde 5,6'sı Taşıyor

Avrupa Birliği'nde konut fiyatları 2015'ten 2026'nın ikinci çeyreğine kadar ortalama yüzde 69 arttı. Kira ve enerji de onlarla birlikte yükseliyor, gelirler ise çok daha mütevazı artıyor. Sonuç Eurostat verilerinde: Birlik'te 34 milyondan fazla insan, harcanabilir gelirinin yüzde 40'ından fazlasını konuta harcayan hanelerde yaşıyor.

Bu, Birlik nüfusunun yüzde 7,7'si. Ortalamanın arkasında birbirinden çok farklı ülkeler var. Yunanistan yüzde 26,4 ile açık ara en kötü durumda, onu yüzde 14,7 ile Danimarka, 11,2 ile Almanya ve 10,8 ile İsveç izliyor. Birlik dışında İsviçre yüzde 15,3, Norveç 13,5 ve Türkiye yüzde 10 ile yer alıyor. Sırbistan 7,9 ile AB ortalamasının üzerinde.

Yunanistan, tatilden tanıdığımız komşu

Yunanistan rakamı en yoksullara bakınca korkutucu hale geliyor. Yoksulluk riski altındaki insanlar arasında Birlik ortalaması yüzde 29,1. Yunanistan'da ise yüzde 82,6, yani beş kişiden dördünden fazlası. Her yaz tatil olarak gördüğümüz ülke, kendi vatandaşlarının birçoğu için ödenemeyen bir fatura.

Mutlak rakamlarda bu durumdaki en çok insan 9,4 milyonla Almanya'da, ardından 8,6 milyonla Türkiye, Fransa, İspanya ve İtalya geliyor. Giderlere kira veya konut kredisi faizi, su, elektrik, gaz ve ısınma, sigorta, bakım ve vergiler dahil. Kredinin anaparası dahil değil, dolayısıyla aylık taksidin gerçek yükü daha da büyük.

Makedonya ve kolayca yanlış okunan rakam

Makedonya, Eurostat'ın 2024 verilerine göre yüzde 5,6 ile AB ortalamasının altında. Biri bizde konut sorununun çözüldüğü sonucuna varmadan önce, araştırmacılar ülkeler arası karşılaştırmanın karmaşık olduğu uyarısını yapıyor: farklar, serbest piyasada kaç kişinin kirada oturduğuna, sosyal korumanın ne kadar güçlü olduğuna ve gelirlerin nasıl olduğuna bağlı. Rakam, gelirin ne kadarının konuta gittiğini ölçüyor, insanların nerede ve nasıl yaşadığını değil.

Uzmanlar gelecek yıl konut maliyetlerinin ana itici gücünün enerji zamları olmasını bekliyor. Avrupa Konseyi şimdiden açıkça konut krizinden söz ediyor. Avrupa krizin adını koyduğunda, bizde biri onu doğru dürüst ölçecek mi, yoksa ortalamanın altında olmakla yetinecek miyiz?