Her biri 130 ton ağırlığındaki üç makine, Botun köyü yakınında 28 metre derine kadar kazıyor. Kazılara her biri 30 tonluk donatı kafesleri indiriliyor, ardından betonla dolduruluyor. Aralarından, onları birbirine bağlayan borular ve çelik halatlar geçiyor.

Sonuç, kimsenin asla göremeyeceği bir yapı. Yetkililerin onu şimdi göstermek istemesinin nedeni tam da bu.

Değiştirilemeyen zemin

Ulaştırma ve İletişim Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Aleksandar Nikoloski ile Devlet Yolları Kamu İşletmesi müdürü Koce Trayanovski, Botun'daki stabilizasyon çalışmalarını yerinde inceledi.

"Yapabileceğimiz şeyler var, değiştiremeyeceğimiz şeyler var. Değiştiremeyeceğimiz şey zemin. Çevrenizde gördüğünüz, bulunabilecek en dengesiz toprak olan siyah grafit toprak. Üstelik burada çok su var, bunu bitki örtüsünden anlarsınız; su grafitle birleşince çamura dönüşüyor ve hiçbir stabilite kalmıyor," dedi Nikoloski.

20 ila 28 metrelik derinlik, ona göre yedi ila on bir katlı bir binanın yüksekliğine denk. Yalnızca bu bina aşağı doğru gidiyor.

250 nokta, bunların 163'ü yalnızca Botun'da

Bu tür çözümler Kırçova - Ohri otoyolunda toplam 250 noktada uygulanacak. Bunlardan 163'ü Botun'da, geri kalanı güzergâhın başka bölümlerinde, aralarında Knejevo yakınları da var.

Oran her şeyi söylüyor. Bu tür müdahale gerektiren tüm noktaların neredeyse üçte ikisi tek bir yerde. Botun "bir zor bölüm daha" değil - Botun sorunun kendisi.

Trayanovski, jeolojik araştırmalara dayanarak stabilizasyon için iki temel proje hazırlandığını açıkladı - biri galerilerle, diğeri beton kolonlarla. Botun'da, GIM'in projesine göre ve Sinohydro mühendisleriyle iş birliğinde beton kolon teknolojisi uygulanıyor.

Nikoloski, daha 2024'te yerli uzman ve akademisyenlerin, dünyanın başka yerlerinde benzer çözümler uygulamış yabancı bilim insanlarıyla birlikte görevlendirildiğini belirtti.

37 yapıldı, 34 hizmette, toplam 57

Toplam 57 kilometrelik uzunluğun şimdiye dek 37'si yapıldı, 34 kilometre hizmette. Nikoloski'ye göre önümüzdeki iki ayda en karmaşık bölüm de açılmalı - ülkenin en uzunu olan Preseka tünelleri. Bir tünel tüpü 2,1 kilometre, diğeri 1,9 kilometre uzunluğunda. Bu bölümde ayrıca beşi galeri var, dördü tamamlandı.

Beklenti, otoyolun 2027'nin ilk yarısında tümüyle hizmete girmesi.

İncelemede sorulmayan bir soru

Botun'daki jeolojik yapı 2024'ten bu yana değişmedi. Siyah grafit toprak, güzergâh belirlenirken de, sözleşme imzalanırken de, süre ve fiyat için ilk hesaplar yapılırken de oradaydı.

Mühendislik çözümü etkileyici ve açıkça gerekli. Ama incelemenin kendisinde sorulmayan soru daha basit: tam olarak ne zaman tespit edildi ki burada zemin böyle, ve o zaman ne yapıldı.

Bu sorunun yanıtı yerin altında değil. Arşivde.