Hollanda veri koruma düzenleyicisi Uber'e 825 milyon euro - yaklaşık 966 milyon dolar - ceza kesti ve bu, Avrupa veri koruma düzenlemesi uyarınca bugüne dek verilen en büyük ikinci ceza. Sebep sızdırılmış bir veritabanı ya da bir siber saldırı değil. Sebep, bir bilgisayarın sürücüleri işten kesmesi.

Düzenleyici, Uber'in sürücü hesaplarını yeterli uyarı yapmadan ve kararı kontrol edecek bir insan olmadan otomatik bir süreçle devre dışı bıraktığına dair şikâyetleri inceledi. Vardığı sonuç, şirketin açıklamada geçtiği şekliyle "ciddi ihlaller" gerçekleştirdiği.

"Bu kadar büyük sonuçları olan kararları bir bilgisayar tek başına vermemeli," dedi Hollanda düzenleyicisinin başkan yardımcısı Monique Verdier.

Uber ne diyor

Şirket, askıya almaların çoğunun kısa süreli olduğunu, kalıcı devre dışı bırakmanın insan denetimi olmadan gerçekleşmediğini ve sürücülerin itiraz hakkı bulunduğunu savunuyor. Hollandalı düzenleyiciler tersini iddia ediyor - sürücülerin bir kısmının, kararı tek bir insan bile görmeden kalıcı olarak kesildiğini. Uber bunu reddediyor ve temyize gideceğini duyuruyor. "Bu kararla ve orantısız cezayla kategorik olarak hemfikir değiliz," dedi şirket.

Hikâye yine de Hollanda'da başlamadı. Tek bir adamla başladı. Fransa'daki eski Uber sürücüsü Brahim Ben Ali, 2019'da hesabını kaybetti. Vazgeçmek yerine 170 sürücüden daha tanıklık topladı ve şikâyeti Uber'in Avrupa merkezinin bulunduğu yere - Hollanda'ya - taşıdı.

Bu konuda ona, sürücülerin kesme kararlarının gerçekte nasıl alındığına dair verilere ulaşmasına yardım eden İsviçreli kâr amacı gütmeyen PersonalData.io yardımcı oldu. Kurucusu Paul-Olivier Dehaye riski tek cümleyle açıklıyor: bir sürücü "memnun yolcularla bin yolculuk tamamlayabilir, ama yalnızca bir kişi çok ciddi bir sorun bildirirse sonuçlar muazzam olabilir".

Aynı düzenleyiciden üçüncü ceza, aynı insan grubu

Bu ilk kez değil. Dehaye'ye göre bu, Hollanda düzenleyicisinin Uber'e kestiği üçüncü ceza - daha önceki 290 milyon ve 10 milyon euroluk cezaların ardından. Üçü de aynı sürücü grubunun şikâyetlerinden doğuyor. Şimdi ayrıca sürücülerin tazminat talep edeceği bir toplu dava duyuruyor ve bu tür süreçleri destekleyecek yeni bir şirket, StartClaims, kuruyor - önce Uber'e karşı, ardından platform ekonomisinin başka alanlarında.

Argümanın diğer tarafı

Karar tek anlamlı bir zafer olarak karşılanmadı. Eleştirmenlerin bir bölümü, bu şekilde kurulduğunda suistimalin elini serbest bırakabileceği uyarısını yapıyor - platform otomatik tepki veremiyorsa, hile yapan ya da yolculara hiç gitmeyen sürücüleri nasıl elesin. "Bilgisayarın" karar verdiği ifadesi de başlı başına tartışmalı: politikaları yönetim yazar, cihaz yalnızca birinin bunlara uyup uymadığını ölçer; tıpkı girişteki saatin, her gün geç kalan işçiyi işten çıkaran taraf olmaması gibi.

Dehaye bu itirazı reddediyor: Uber, hile yapan sürücüleri cezalandırmak için insanları rahatlıkla kullanabilir, diyor, ama o zaman bu karar verme sürecinin sorumluluğunu da üstlenmek zorunda - yani sözde iki özgür tarafın buluştuğu bir pazar yeri gibi değil, bir işveren gibi davranmak zorunda.

Bütün mesele burada ve Uber'i çok aşıyor. Platform ekonomisi, kimseyi istihdam etmediği, yalnızca bağladığı iddiası üzerine kurulu. Aynı platformun, itiraz edecek kimsenin olmadığı otomatik bir kararla seni gelirsiz bırakabildiği ortaya çıktığında, iddia dağılmaya başlıyor. Sorunun kendisi Hollanda'ya ait değil - aynı modele sahip platformlar bizim sokaklarımızda da geziyor.