Од 15 септември дизелот се продаваше со ДДВ од 10 наместо од 18 отсто. Мерката важи до 28 септември, што значи дека истекува на полноќ. До овој момент нема официјална одлука дали ќе биде продолжена. Возачите ќе дознаат колку чини литарот од утре – кога ќе застанат пред пумпата.

Литар еуродизел во моментов чини најмногу 104,50 денари, Еуросупер БС-95 99 денари, а БС-98 101 денар. Тие цени важат од 22 септември, кога бензините поевтинија за 1,50 денари, а дизелот поскапе за 5,50 денари. Регулаторната комисија за енергетика денеска прави нова пресметка за следните седум дена, врз основа на просечната берзанска цена во изминатата недела, курсот на доларот, маржите, акцизата и – на крајот – ДДВ.

Математиката е едноставна. Ако денешната цена од 104,50 денари се пресмета со 18 наместо со 10 отсто ДДВ, без да се помрдне ниту една друга ставка, литарот поскапува за повеќе од седум денари. Тоа не значи дека дизелот автоматски ќе чини толку повеќе, бидејќи се менува и берзанскиот дел од формулата. Но значи дека само данокот може да донесе поголемо поскапување од целиот скок на дизелот минатата недела.

Министерката за енергетика Сања Божиновска минатата недела ја објасни ситуацијата со „виша сила, војна врз која ние не можеме да влијаеме“. За ДДВ-то рече: „Дискутираме, гледаме и ќе се консултираме на ниво на Влада. Ние секако сме за заштита на стандардот на граѓаните, меѓутоа ќе мора да разгледаме кои се и фискалните импликации.“ Војната навистина не е во рацете на Владата. Датумот на кој истекува нејзината сопствена мерка – е.

Заменик-министерот за економија и труд Марјан Ристески пресметал дека намаленото ДДВ им заштедувало на граѓаните до 350 илјади евра дневно. Ако бројката е точна, тоа се до 4,9 милиони евра за двете недели. Толку вредна мерка, а до последниот ден никој не кажува дали ќе важи и утре?

Притисокот не доаѓа од домашниот пазар. Европа се соочува со недостиг од дизел, а брент-нафтата минатата недела се движеше меѓу 104 и 106 долари за барел. Според платформите што ги следат цените, Македонија сè уште е меѓу земјите со најевтин дизел во Европа, со просек од речиси 1,7 евра за литар. Во Србија и Словенија литарот е над два евра, во Грција околу 2,2, а во Хрватска околу 1,9 евра.

Во моментов важат намаленото ДДВ за дизелот и акциза пониска за четири денари за сите горива. Премиерот повеќепати најави дополнителни мерки „доколку биде потребно“. Ако не е потребно сега, кога мерката истекува за неколку часа, кога ќе биде?