Повеќе од пет децении откако последниот американски астронаут чекори по површината на Месечината во рамките на програмата „Аполо”, двајцата најбогати луѓе на планетата повторно го свртуваат вниманието кон нашиот природен сателит. Илон Маск, основач на SpaceX, и Џеф Безос, основач на Blue Origin, се впуштија во жестока надпревар чија крајна цел е воспоставување трајно човечко присуство на Месечината — и тоа пред Пекинг да ги оствари своите амбиции.

Кина јавно објави дека планира да испрати астронаути на Месечината до 2030 година, а минатата година оствари 93 орбитални лансирања, со што јасно покажа дека нејзиниот вселенски програм забрзано напредува. Токму овој геополитички притисок ги мотивира американските приватни компании дополнително да ги забрзаат своите лунарни програми. SpaceX, кој контролира 82 отсто од комерцијалниот пазар за лансирања и кој минатата година успешно заврши 165 мисии — повеќе од целиот остаток на светот заедно — цели кон лунарно слетување со екипаж до 2028 година.

Маск не крие дека неговата визија оди далеку подалеку од обично слетување. Тој го промовира проектот наречен „Moonbase Alpha” — постојана лунарна база чија изградба, според неговите проценки, би можела да се заврши за помалку од една деценија. „Стартшип”, моќната ракета на SpaceX, веќе е лансирана 11 пати од 2023 година наваму, а секој тест-лет носи нови технолошки подобрувања кои го приближуваат конечниот план за враќање на Месечината.

Од другата страна, Безос со Blue Origin применува поинаков пристап, верен на мотото на компанијата — „Gradatim Ferociter”, што на латински значи „чекор по чекор, жестоко”. Наместо да се натпреварува во брзина на лансирања, Blue Origin ги пренасочува ресурсите од суборбиталниот туризам кон сериозна лунарна програма, ставајќи акцент на долгорочна одржливост и инфраструктура за искористување на месечевите ресурси.

Кети Лудерс, поранешна високопозиционирана функционерка во НАСА, а сега консултантка на SpaceX, изјави дека компанијата на Маск е „максимално фокусирана на враќањето на Месечината”. Директорот на НАСА, Џаред Ајзакман, исто така ја поддржува оваа насока, а програмата „Артемис” останува клучната рамка за соработка меѓу агенцијата и приватниот сектор.

Освен престижот, зад оваа трка стојат и конкретни економски интереси. На Месечината се наоѓаат значајни резерви на воден мраз, кој може да се користи за производство на гориво и поддршка на идни мисии, како и хелиум-3 — ретка суровина со потенцијална примена во фузиската енергетика. Џастин Сајрус, директор на компанијата Lunar Outpost, открива дека интересот на инвеститорите е огромен: „Дваесет инвеститори ми се јавија оваа недела”, изјави тој, укажувајќи на растечката доверба во лунарната економија.

Доколку SpaceX одлучи да излезе на берза, аналитичарите проценуваат дека вредноста на компанијата може да надмине илјада милијарди долари, што дополнително го потврдува финансискиот потенцијал на вселенската индустрија. Додека Маск гледа и подалеку — кон Марс, за што се потребни повеќе од дваесет години — во наредниот период фокусот на двата милијардери останува јасен: кој прв ќе го забоде знамето на Месечината во 21 век и ќе го обезбеди своето место во новата вселенска трка.