Цените на становите во Македонија во првиот квартал од 2026 година пораснале за повеќе од 16 отсто на годишно ниво. Со тоа земјава е во самиот светски врв по поскапување на недвижностите, покажува најновиот Global House Price Index на аналитичката куќа Knight Frank, кој следи 55 станбени пазари.

Пред нас се само Турција, со номинален раст од 26,2 отсто, и Унгарија, со 21,4 отсто. Во групата со раст над 16 отсто, покрај Македонија, се Португалија и Хрватска. За споредба, просечниот номинален раст на сите 55 пазари изнесува скромни 1,4 отсто, најслабо темпо од третиот квартал на 2024 година.

Светот се смирува, Македонија не. Кога ќе се одземе инфлацијата, глобалната слика се превртува: реалните цени на станбените недвижности во светот паднале за 1,7 отсто, според Knight Frank. Банката за меѓународни порамнувања (BIS) бележи реален глобален пад од 1,2 отсто. Македонија и тука е исклучок – според BIS, реалниот годишен раст на цените кај нас изнесува околу 13 отсто. Не станува збор, значи, само за инфлација што ги крева сите бројки подеднакво. Становите поскапуваат многу побрзо од општите цени.

Во исто време, на други места цените паѓаат. Во континентална Кина становите поевтиниле за 6,3 отсто, во Канада за 5 отсто. Македонскиот пазар, очигледно, не чита светски трендови.

Како фактори се посочуваат ограничената понуда на станови во урбаните центри и условите за финансирање. Но зад процентите стои многу поедноставна пресметка. Ако стан од 60 квадрати чинел 60.000 евра, раст од 16 отсто значи околу 9.600 евра повеќе за истиот стан – за една година.

Кој ги има тие пари? Младо семејство што бара прв дом тешко ги заштедува за една година. Прашањето што индексот не го поставува, а секој купувач си го поставува, е едноставно: колку уште може да скача квадратот пред сосема да ја изгуби врската со платата?