Српскиот претседател Александар Вучиќ се качи на говорницата на Генералното собрание на ОН и ја обвини меѓународната заедница за двојни стандарди кон Србија. Главниот доказ е оној што го знае секој кој барем еднаш го слушал Вучиќ: Косово.

„Ќе биде сосема јасно кој и кога ја отвори Пандорината кутија на непочитување на Повелбата на ОН и кога светот тргна по сосема погрешен пат“, рече тој. Неговата централна теза: најголемите западни сили, со признавањето на независноста на Косово и со интервенцијата на НАТО против тогашната СР Југославија во 1999 година, создале преседан што го ослабел меѓународниот поредок.

Двојни стандарди – но чии?

Вучиќ повтори дека Србија не ја признава независноста на Косово и дека меѓународната заедница различно го толкува начелото на територијален интегритет кога станува збор за Србија. Србија, истовремено, ја поддржува територијалната целост на Украина – но Белград не воведе санкции против Москва поради инвазијата врз Украина и одржува блиски односи со Русија и Кина. Кога Вучиќ зборува за двојни стандарди, огледалото е секогаш свртено кон другите.

Зборуваше и за положбата на Србите на Косово и повторно инсистираше на формирање на Заедницата на српските општини, предвидена со договорите меѓу Белград и Приштина постигнати со посредство на ЕУ. Србија, тврдеше тој, потпишувала бројни договори што другите страни и нивните меѓународни гаранти не ги спровеле целосно.

Хаг, мед и млеко

Вучиќ тврдеше дека Белград со децении ги исполнувал барањата на меѓународната заедница, вклучително и соработката со Хашкиот трибунал, но за возврат не го добил ветеното. „Ни објаснуваа дека треба да ги испорачаме нашите луѓе на Хашкиот трибунал, а потоа ќе потече мед и млеко и ќе процвета цвеќето. Ние ги испорачувавме, а не добивме ништо“, рече тој. Хашкиот трибунал, да потсетиме, судеше за воени злосторства.

Потоа дојде Трамп. Србија, рече Вучиќ, во американскиот претседател гледа шанса за воспоставување „поправеден светски поредок“. Србија била „газена“, но не и поразена, „воскресна од пепелта како феникс“ и сега е „пример како се чува меѓународниот ред“. Човекот што во истиот говор се жалеше на западните сили што го ослабеле меѓународниот поредок, спасот го бара кај претседателот на најсилната од нив.

Удар по Хрватска

Најостриот дел беше резервиран за соседите. „Нам во Србија најтешко ни е кога во нашето опкружување гледаме наследството на нацизмот издигнато до ниво на општествен углед во Република Хрватска, која се гордее со своето нацистичко минато и со користењето нацистички пароли и симболи денес“, рече Вучиќ. Според него, Србите, кои најмногу страдале од нацистичката рака, не можат да го прифатат оживувањето на духовите од минатото одговорни за смртта на стотици илјади Срби, Евреи и Роми во логори како Јасеновац. Затоа, додаде, „моралните лекции што доаѓаат од такви извори се сосема неприфатливи“.

Меѓу Белград и Загреб ваквата реторика не е новост. Новост е сцената на која е изговорена. Дали Генералното собрание на ОН е место за регионални пресметки, или само најголемата можна сцена за публиката дома?

Меѓу Брисел и Глобалниот југ

Вучиќ ја опиша Србија како земја што останува на европскиот пат, но сака да задржи блиски односи со земјите од Азија, Африка и Глобалниот југ и да разговара со сите големи сили. Во Њујорк се сретна и со високата претставничка на ЕУ, Каја Калас, која по одделните средби со него и со косовскиот премиер Албин Курти порача дека нормализацијата меѓу Белград и Приштина мора да се забрза и дека веќе постигнатите договори мора да се спроведат. Србија формално останува кандидат за членство во ЕУ. Колку може да трае едно „формално“ кандидатство, во Скопје се знае подобро од кој било друг.