Три дена. Толку време поминало од моментот кога тричлениот кривичен совет на Основниот суд во Струга му го вратил пасошот на бизнисменот Борче Марковски, до денот кога претседателот на тој совет и на самиот суд, Вулнет Винца, престана да биде судија. Судскиот совет констатира дека ги исполнил условите за старосна пензија и го отфрли неговото барање за продолжување на функцијата.

Редоследот на настаните е она што боли. Прво одлука што му отвора граница на човек обвинет за тендер тежок околу 1,7 милиони евра. Потоа излез од државата преку „Табановце”. И дури тогаш – пензија.

Изјавата стигнала три месеци предоцна, но одлуките важат

Причината поради која Винца не остана судија не е ниту етичка, ниту стручна. Чисто административна. Барањето за продолжување на функцијата го поднел на 21 ноември 2025 година, а рокот бил до 31 август истата година. Речиси три месеци задоцнување. Со единаесет гласа „за”, Судскиот совет го отфрли барањето како ненавремено.

Значи, во моментот кога решавал за пасошот на Марковски, Винца веќе бил човек чија судиска функција висела на изјава поднесена по рок. Условите за пензија ги исполнил на 18 јули. Одлуката за пасошот дошла подоцна. Кој во тој суд следеше кои предмети ги работи судија на кого му истекува функцијата?

Обвинителството било против – па потоа било за

Најинтересниот дел од целата приказна не е во судот, туку во обвинителството. Основното јавно обвинителство Струга на 15 јуни дало негативно мислење за укинување на дополнителните мерки на претпазливост. Одбраната поднела ново барање. Предметот бил рефериран во Вишото јавно обвинителство Битола, а Вишиот јавен обвинител донел заклучок со кој го задолжил пониското обвинителство да поднесе позитивно мислење.

Аргументот? Дека обвинетиот има фирма во Србија чиешто работење е сериозно доведено во прашање и дека може да настане ненадоместлива штета ако не отпатува веднаш да потпише документација. Со други зборови – деловните интереси на обвинетиот тежеле повеќе од мерката што судот претходно ја определил.

Марковски беше задржан на „Табановце”, но по проверките му било дозволено да ја напушти државата, бидејќи против него немало активна мерка за забрана на преминување на границата. Од Обвинителството велат дека не може да се смета за бегалец – има обврска да се јавува пред судот.

„Не чувствувам одговорност”

Прашан за одлуката, Винца одговорил дека советот ценел, но добил мислење од овластениот тужител. „Не чувствувам одговорност”, рекол. Додал дека рочиштето е закажано за 2 септември и дека доколку обвинетиот не се врати, ќе му се суди во отсуство и ќе му се одземе имотот.

А кога од него побарале писмен одговор за околностите под кои е вратен пасошот, одговорот бил: „Бидејќи веќе не сум претседател, не можам да потпишувам ништо написмено. Обратете се во Судот.”

Толку. Човекот што ја водел седницата на која е донесена одлуката, за три дена стана лице кое нема надлежност да објасни ништо. Институцијата останува, потписот заминува во пензија.

Што стои зад обвинението

Марковски и уште седум лица се обвинети за кривични дела поврзани со јавна набавка за дислокација на погонски станици од ТЕЦ „Осломеј” во РЕК „Битола”. Опремата воопшто не била планирана за Битола, но тендерот бил спроведен, договорот потпишан во висина од околу 1,7 милиони евра, а неговата компанија ги демонтирала машините од Кичево, ги донела во Битола и ги оставила немонтирани во кругот на комбинатот.

Гаранцијата поради која му беа укинати мерките изнесува над 303 милиони денари. Судењето, кое започна во Основниот суд во Битола, беше префрлено во Струга по одлука на Апелацискиот суд во Битола. Првото рочиште, закажано за 24 јуни, беше одложено бидејќи еден од обвинетите го сменил адвокатот. Новиот обид е 2 септември.

Дали некој ќе одговара ако тој ден столчето на обвинетиот остане празно? Или и тоа ќе биде нечија административна ненавременост?