Пензиските друштва бараат подолг работен век и повисоки придонеси – само парите од вториот столб да не се допираат

Пензиските друштва ја прославија дваесетгодишнината на вториот столб со бројки и со предлози. Бројките се нивните резултати. Предлозите – подолг работен век и повисоки придонеси – се она што би го платиле вработените.

На прес-конференцијата на Асоцијацијата на друштвата за управување со пензиски фондови (АДПФ) беше соопштено дека фондовите во 20 години оствариле просечен годишен номинален принос од 5,5 отсто и реален, по инфлацијата, од 2,3 отсто. Кој почнал да уплаќа во 2006 година, денес има трипати повеќе пари на сметката номинално, а реалната куповна моќ му е поголема за 58 отсто. Вкупниот принос што друштвата го оствариле за граѓаните е 1,25 милијарди евра. Според потпретседателката на управниот одбор Весна Стојановска, во земјите на ОЕЦД реалниот принос се движи меѓу 0,5 и 4 отсто.

Што предлагаат

Друштвата велат дека просечниот животен век во Македонија се продолжил за околу три години, а границата за пензионирање останала иста. Затоа предлагаат комбинација од мерки: постепено поместување на работниот век, на пример скалесто до 64 години и три месеци, фазно враќање на придонесот за пензиско осигурување кон некогашните 21,2 отсто и усогласување на пензиите исклучиво со трошоците за живот. Претседателот на управниот одбор, Николовски, нагласи дека ако државата некогаш се одлучи за подолг работен век, промената треба да биде однапред позната и да се воведува постепено.

Ова засега се предлози во стручната дебата, а не одлуки. Но, тоа е разговор кој го допира секој вработен: колку долго ќе работи, колкав дел од платата ќе оди за пензија и каква пензија ќе добие на крај. Една старосна граница за сите не значи подеднаков товар за човек во канцеларија и за човек кој со децении работи физички тешка работа.

Парите што никој не смее да ги допре

Главната порака, сепак, беше упатена до Владата. По најавите за можно префрлање средства од вториот кон првиот, државниот столб, друштвата предупредија дека тоа краткорочно ќе ја подобри ликвидноста, но ќе остави огромен дефицит за годините што доаѓаат. Членката на одборот Снежана Станковиќ потсети дека вториот столб управува со 16 отсто од вкупната финансиска актива во државата и дека парите на сметките се личен имот кој се наследува. Минималните пензии, вели, се социјална мерка на државата, а не товар за фондовите.

Двете страни, значи, имаат свој интерес. Државата бара пари за денешните пензии, друштвата ги бранат средствата со кои управуваат, а решението што го нудат е луѓето да работат подолго и да уплаќаат повеќе. Кој во оваа дебата гласно ја застапува позицијата на работникот што треба да го понесе тој товар?