Најмоќните кинески ВИ-модели носат траги од чипови на Nvidia што се забранети за Кина: забраната за извоз пропушта како сито

Американската забрана за извоз на најнапредните чипови во Кина изгледа строго на хартија. Ново истражување вели дека во пракса најдобрите кинески модели на вештачка интелигенција сепак растеле токму на тие чипови. Will DePue од Unemployment Labs ги анализирал тежините, односно бројките што го сочинуваат моделот, на моделите на DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax и Ant Group. Неговиот заклучок: водечките кинески модели со јавно објавени тежини, меѓу нив Kimi K3 и DeepSeek V4, покажуваат знаци дека се тренирани на чиповите Blackwell на Nvidia, кои американските правила забрануваат да се извезуваат во Кина.

Важна ограда: анализата не докажува дека сите чипови биле од Nvidia, ниту дека законот бил прекршен. Моделите можеле да се тренираат во дата центри надвор од Кина, на пример во Малезија. Но токму тоа е дупката. Според проценка на Epoch AI, околу два милиони напредни чипови влегле во Кина во 2024 и 2025 година преку шеми смислени да ја скријат крајната дестинација. Во истите две години, во Малезија биле увезени 275.000 ВИ-забрзувачи на Nvidia. Колку од нив навистина останале таму?

Тука приказната се враќа во седиштето на Nvidia. Џенсен Хуанг ја напушти компанијата оваа недела, откако призна афера со Алис Хуанг, која ја води фирмата Megaspeed. Megaspeed била под истрага на американските и сингапурските власти, а според Bloomberg, компанија поврзана со Алис Хуанг била вмешана во шверц на забранети чипови до дата центар во Шангај. Можната правна одговорност на Nvidia за прекршени извозни правила, според анализата, најверојатно имала тежина во одлуката за неговото заминување.

Сликата не завршува со шверцот. Околу 600.000 чипови H200 наводно стојат складирани во Хонг Конг и чекаат кинеско одобрение за увоз, а зошто чекаат, не е јасно. Во Вашингтон, пак, министерот за трговија Хауард Лутник наводно би можел да остане без функција, по извештаите дека неговите инспектори ги пропуштиле сомнителните купувачи и биле преблиски со луѓе од Nvidia.

Секоја забрана раѓа рута околу себе, а рутата обично минува преку трета земја – сценарио што Балканот добро го памети од годините на ембарго. Разликата е во стоката: овој пат не се шверцува гориво, туку компјутерската моќ од која зависи кој ќе води во трката за вештачка интелигенција.

Вашингтон сега мора да одговори на непријатно прашање: дали забраната воопшто функционирала, или само го направила заобиколувањето подобро платен бизнис? И кој ќе одговара – компанијата што ги продавала чиповите, или институциите што требало да следат каде завршуваат?