Një firmë tetëvjeçare që nisi si minatore kriptovalutash mbi gaz natyror të djegur tani vlen 30,9 miliardë dollarë. Crusoe të enjten njoftoi se mblodhi 3,9 miliardë dollarë në një raund të serisë F, i udhëhequr bashkërisht nga Atreides Management, Mubadala Capital dhe Valor Equity Partners. Në raund hynë edhe Founders Fund, GIC, Nvidia, Qatar Investment Authority, Radical Ventures dhe TPG.

Shifra që thotë më shumë është ajo e dhjetë muajve më parë. Në tetor e njëjta firmë mblodhi 1,38 miliardë dollarë me një vlerësim prej 10 miliardësh. Për dhjetë muaj vlera i është trefishuar, dhe kjo nuk ndodhi sepse zbuloi diçka të re - ndodhi sepse të gjithë ata që ndërtojnë inteligjencë artificiale njëkohësisht kuptuan se u mungon rryma dhe hapësira.

Paratë shkojnë për dy gjëra. E para janë qendrat ekzistuese të të dhënave, mes tyre impianti i madh në Abilin, Teksas, të cilin e përdor OpenAI. E dyta është më interesante: njësi modulare të quajtura Spark, të cilat kompania i prodhon në impiantet e veta, i transporton me kamion dhe i lidh atje ku ka burim rryme mjaftueshëm të fuqishëm. Pa kantier, pa qindra punëtorë, pa vite lejesh.

Në njoftim thuhet se kështu fuqia kompjuterike shpërndahet më shpejt. Ka edhe një arsye të dytë që nuk është vënë në plan të parë - kështu anashkalohet rezistenca e njerëzve që jetojnë pranë këtyre komplekseve. Kjo temë nuk është më margjinale: shtatë nga dhjetë amerikanë nuk duan qendër të dhënash në lagjen e tyre. Objekt më i vogël, më pak fqinjë, më pak pyetje. Infrastruktura nuk zhduket, thjesht pushon së ngjari me infrastrukturë.

Modeli i biznesit qëndron mbi tri këmbë: dhënia me qira e hapësirës klientëve që vijnë me procesorët e tyre grafikë, dhënia me qira e procesorëve të vet, dhe shitja e fuqisë llogaritëse për funksionimin e modeleve. Sipas informacioneve të publikuara, firma së fundi nënshkroi një kontratë pesëvjeçare me vlerë 13 miliardë dollarë për furnizimin e shoqërisë tregtare Jane Street me procesorë dhe infrastrukturë. Mes klientëve janë Meta, Microsoft dhe Oracle. Përfaqësuesit e kompanisë, sërish sipas informacioneve të publikuara, kanë biseduar me Goldman Sachs dhe Morgan Stanley për një dalje të mundshme në bursë.

Bashkëthemeluesi dhe drejtori Çejs Lohmiler në deklaratë thotë se beson se inteligjenca artificiale sjell një epokë bollëku, por se rruga drejt saj do të thotë „kontroll mbi infrastrukturën nga elektronet te tokenët“. Fjalia tingëllon si vizion. E lexuar me maturi, ajo do të thotë se një furnizues dëshiron të mbajë edhe prodhimin e rrymës edhe shitjen e llogaritjeve - gjithë zinxhirin, nga të dyja anët.

Në bord hyjnë edhe tre emra të rinj, mes tyre drejtori financiar i Cloudflare-it Tomas Zajfert dhe themeluesi i Redwood Materials Xhej-Bi Shtraubel, i cili rri edhe në bordin e Teslës. Shtraubeli personalisht investoi në Crusoe qysh në vitin 2021.

Në gjithë listën e publikuar të investitorëve dhe klientëve nuk ka asnjë emër evropian. Kapitali vjen nga Amerika dhe nga Gjiri, impiantet janë në Teksas, ndërsa vendimin se ku do të ndalet moduli i ardhshëm i transportit e merr një firmë që nuk i përgjigjet asnjë rregullatori evropian. Kur infrastruktura bëhet e lëvizshme, pyetja nuk është më kush e ndërton - por kush fare ka të drejtë të thotë ku guxon të lidhet.