BE-ja dhe SHBA-të sot në mëngjes arritën zyrtarisht marrëveshje për paktin kornizë tregtar, pas muajsh debati. Pika e kompromisit: Unioni heq tarifat për produktet industriale amerikane dhe një pjesë të bujqësore, ndërsa Uashingtoni do t'i kufizojë tarifat për importin evropian në 15 për qind - në vend të normës së kërcënuar më parë prej 25%.

Marrëveshja vjen nën presion të fortë nga Donald Trump, i cili muajin e kaluar kërcënoi me tarifa 25 për qind për automjetet evropiane duke filluar nga 4 korriku. Kjo e shpejtoi Brukselin. Pajtimi u nënshkrua në ato orë të heshtura të mëngjesit kur negociatorët nuk kanë më energji për taktikë - kanë vetëm afate.

Çfarë marrin eksportuesit amerikanë? Qasje më të lehtë në tregun evropian për shumë produkte: ushqime deti, karavidha, produkte qumështi, fruta, ushqime të përpunuara, fara, vaj soje, mish derri. Kjo do të thotë se një pjesë e fermerëve evropianë menjëherë do të kenë konkurrencë më të madhe nga prodhuesi përtej oqeanit me kosto më të ulëta dhe shpesh me qasje të subvencionuar.

Çfarë marrin eksportuesit evropianë? Stabilitet tarifor. Norma prej 15% është tarifë serioze, por është më e arsyeshme se 25%. Kompanitë gjermane të automjeteve, tekstili italian, vera franceze - të gjitha do të mund të vazhdojnë të shesin në SHBA pa shok shtrenjtimi.

Por në marrëveshje është ndërtuar një mekanizëm i rëndësishëm: BE-ja mund ta pezullojë në mënyrë të njëanshme marrëveshjen nëse SHBA-të nuk i ulin tarifat për çelikun dhe aluminin evropian deri në fund të 2026. Ato tarifa aktualisht arrijnë deri në 50% për disa produkte - dhe është dhimbja më e madhe për industrinë evropiane. Pa atë klauzolë, marrëveshja s'do të kalonte Parlamentin Evropian.

Marrëveshja ka edhe klauzolën "perëndim dielli" - skadon në dhjetor 2029, një vit pasi Trump duhet të largohet nga Shtëpia e Bardhë. Kjo është sigurim diplomatik: BE-ja nuk dëshiron të mbetet e bllokuar nën kushtet e një presidenti jokonvencional, dhe dëshiron opsionin për rinegocim kur situata të ndryshojë.

Për kontekstin ballkanik - kjo marrëveshje nuk na ndryshon drejtpërdrejt. Maqedonia dhe rajoni nuk janë në BE. Por çfarë ndodh me marrëdhëniet tregtare mes blloqeve të mëdha zakonisht na hedh me një vonesë. Kur BE-ja ka importe më të shtrenjta nga SHBA (për shembull, për produkte bujqësore), kjo ndikon në çmimet në tregjet fqinje. Kur sektori industrial në Gjermani gëzon tarifa të qëndrueshme - kjo mund të tërheqë porosi shtesë për furnizuesit nga rajoni. Me fjalë të tjera, kjo është një histori për tregun tonë pas dy-tre muajsh.