Cerebras Systems doli në bursë këtë të enjte dhe e mbylli javën me vlerë të vlerësuar prej 60 miliardë dollarësh. Të dy bashkëthemeluesit janë miliarderë, çipat e tyre shiten te OpenAI dhe AWS. Por në vitin 2019, kur kompania ishte vetëm tre vjeçare, po digjte tetë milionë dollarë në muaj dhe ishte një hap larg nga falimentimi.

Ideja në letër ishte e thjeshtë. Industria e mikroprocesorëve për dekada i ka bërë CPU-të më të shpejtë duke ruajtur më shumë tranzistorë në një pllakë silikoni, duke e prerë në pjesë të vogla dhe pastaj duke i lidhur në grupe. IA kërkonte aq fuqi llogaritëse sa çipat lidheshin në konfigurime të thella - dhe pastaj detyrohen të komunikojnë mes vete. Cerebras donin të bënin një pllakë gjigande të vetme që të vepronte si një çip i vetëm i madh. Askush nuk e kishte arritur këtë më parë. Askush.

Pasi e zgjidhën fazën e dizajnit dhe prodhimit me TSMC, ekipi përplaset me një mur: paketimi. Çfarë ndodh pasi prodhohet silikoni? Si e ngjit në pllakën amë? Si i jep rrymë? Si e ftoh? Si hyjnë dhe dalin të dhënat? Çipat e Cerebras ishin 58 herë më të mëdhenj se standardët dhe përdornin 40 herë më shumë energji se çdo gjë para tyre.

„Shkatërruam një numër të madh çipash”, kujton Andrew Feldman, bashkëthemelues dhe CEO. Për ta ngjitur çipin në pllakë pa e thyer, duhej të shpiknin makinerinë e tyre që rrotullonte 40 vida njëkohësisht. Çdo disa javë Feldman kishte ecjen e turpshme në mbledhjen e bordit për të njoftuar një dështim të ri dhe para të reja të djegura.

Në korrik 2019 - më në fund funksionoi. E montuan kompjuterin, e ndezën, dhe i gjithë ekipi themelues qëndroi në laborator duke e shikuar me sytë e shtangur. „Të shohësh një kompjuter duke punuar është aq emocionues sa të shohësh bojën duke u tharë. Por ne qëndruam aty duke parë dritat duke pulsuar, të shokuar që e kishim zgjidhur vërtet.”

Sot OpenAI është edhe blerës edhe partner. I ka dhënë hua Cerebras 1 miliard dollarë me warrante - që në mënyrë të kushtëzuar i japin OpenAI rreth 33 milionë aksione Cerebras, që të premten vlenin mbi 9 miliardë dollarë. Pjesë e marrëveshjes: Cerebras nuk lejohet të shesë te disa konkurrentë të OpenAI. Feldman nuk dëshiron ta konfirmojë emrin e dukshëm - Anthropic - por thotë se kufizimi është i përkohshëm.

Historia e Cerebras nuk është histori gjeniu. Është histori këmbënguljeje dhe force brutale. Shtatë vjet duke djegur para dhe shkatërruar çipa. Me fjalë të tjera: sukses klasik i Silicon Valley - jo elegant, jo vizionar, vetëm ajo formë e kokëfortësisë teknologjike që bën dallimin mes 60 miliardëve dhe zeros.