Në Brunej nuk ka parlament që do të kërkonte shpjegim, nuk ka gjykatë ku të ankohej dhe nuk ka konferencë për shtyp ku dikush do të pyeste përse. Ka vetëm televizionin shtetëror që e lexoi vendimin. Sulltani Hasanal Bolkijah ia hoqi të gjitha titujt dhe dinjitetet bashkëshortes së djalit të tij, princit Abdul Malik, i cili është i katërti në radhë për fron. Me efekt të menjëhershëm. Pa arsyetim.

Vendimin e njoftoi kryeoborrtari i përkohshëm përmes televizionit kombëtar. Princesha Pengiran Raabiatul Adavija nuk është më princeshë. Komunikata e oborrit thotë se tërheqja është për shkak të veprimeve që nuk i shkojnë bashkëshortes së një anëtari të familjes mbretërore, veprime që e njollosën „emrin e mirë dhe treguan mungesë respekti ndaj Madhërisë së Tij, Madhërisë së Saj Duli Raja Isteri Pengiran Anak Haxhah Saleha dhe ndaj Familjes Mbretërore”.

Vini re se çfarë mungon në atë fjali: çfarë saktësisht ka bërë. Kjo as nuk përmendet, as nuk lihet të kuptohet. Komunikata thotë se ka një shkelje, thotë kush është fyer, por nuk thotë në çfarë konsiston shkelja. Kur institucioni ka fuqinë të të heqë pa shpjeguar përse, shpjegimi bëhet i panevojshëm - dhe pikërisht ky është mesazhi.

Dasmë dhjetëditore, shfuqizim me një fjali

Në prill të vitit 2015, pallati Istana Nurul Iman - pallati më i madh dhe më i shkëlqyeshëm në botë - priti një nga dasmat më të shtrenjta që ka parë ky shekull. Princi Abdul Malik u martua me Dajangku Raabiatul Adavija Pengiran Haxhi Bolkijah, atëherë një analiste të dhënash njëzet e dy vjeçe. Ceremonia zgjati rreth dhjetë ditë.

Në një moment të asaj dasme, sulltani mori dorën e djalit të vet dhe e vendosi mbi kokën e nuses - një gjest bekimi që e vulosi martesën. Me të njëjtin akt i dha titullin Jang Amat Mulia Pengiran Anak Isteri, të barasvlershëm me princeshë dhe bashkëshorte mbretërore, dhe formalisht e futi në dinasti. Njëmbëdhjetë vjet më vonë, i njëjti njeri që e futi, e fshiu.

Titulli erdhi si dhuratë nga një person. Domethënë ikën edhe si vendim i të njëjtit person. Kjo nuk është martesë në të cilën hyn - kjo është një pozitë që të është dhënë hua.

Tetëdhjetë vjet dhe një gju

Koha e vendimit nuk është e rastësishme. Ai vjen në mes të festimeve për tetëdhjetëvjetorin e sulltanit, në një periudhë kur ai vetë paralajmëroi se shëndeti i tij është i brishtë. Në janar u operua me sukses - mori një gju të djathtë artificial.

Një sundimtar tetëdhjetëvjeçar që nis ta pastrojë vijën e trashëgimisë është një skenë që Ballkani e njeh nga një kontekst tjetër, por logjika është e njëjtë: kur çështja e trashëgimisë afrohet, gjëja e parë që bie nuk është princi, por njerëzit rreth princit. Raabiatul nuk është e katërta në radhë për fron - ai është burri i saj. Ajo është vetëm ajo pjesë e pamjes që mund të hiqet pa u prekur radha.

Brunej është një vend i vogël me rreth gjysmë milioni banorë, i pasur me naftë dhe gaz, i qeverisur nga i njëjti njeri që nga viti 1967. Kjo është një periudhë më e gjatë se e gjithë jeta e shumicës së qytetarëve të tij. Kur një person sundon kaq gjatë, oborri pushon së qeni institucion dhe bëhet shtëpi - ndërsa në shtëpi vendimet nuk shpjegohen, ato njoftohen.