Ministrja e financave Gordana Dimitrieska-Koçoska konfirmoi se Maqedonia në vitin 2027 duhet të lëshojë një euroobligacion të ri prej rreth 1,3 miliardë eurosh. Vendim përfundimtar qeveritar ende nuk ka, por përgatitjet janë në rrjedhë.

Që aty filloi një betejë politike në të cilën të dyja palët hedhin miliarda sikur të ishin monedha të vogla, dhe askush nuk i shpjegon qytetarit se çfarë prej tyre është borxh i ri e çfarë zëvendësim i të vjetrit.

Çfarë skadon në vitin 2027

Sipas ministres, detyrimet që skadojnë vitin e ardhshëm rrjedhin nga letra me vlerë të lëshuara më parë dhe nga bono thesari afatshkurtra në shumë prej rreth 1,1 miliardë eurosh, plus financimi i deficitit buxhetor prej 3,5 për qind të BPV-së.

„Kur ta shtoni atë te ato shuma, del 1,5 miliardë dhe është e qartë cili është detyrimi që duhet ta kthejmë vitin e ardhshëm“, deklaroi Dimitrieska-Koçoska. Pretendimet e opozitës për katër miliardë euro borxh brenda dy vjetësh i quajti „matematikë e tyre e gëzuar“, me shpjegimin se duhet të merren parasysh edhe shlyerjet.

Ajo pretendon se borxhi publik tani është nën 59 për qind të BPV-së dhe theksoi një rritje ekonomike prej 4,3 për qind në tremujorin e dytë dhe prodhim industrial më të lartë për 1,3 për qind në bazë vjetore.

Çfarë thotë pala tjetër

LSDM pretendon se huamarrjet e reja e çojnë vendin drejt një borxhi të përgjithshëm prej rreth 12 miliardë eurosh dhe një pjesëmarrjeje të borxhit publik mbi 65 për qind të BPV-së. Lideri Venko Filipçe e shtroi pyetjen drejtpërdrejt: nëse ekonomia vërtet ecën aq mirë, pse shteti merr borxh më shumë e jo më pak?

Qeveria kundërpërgjigjet se një llogari e tillë i mbledh huamarrjet e reja, por nuk i zbret borxhet që njëkohësisht shlyhen.

Pyetja që të dyja palët e shmangin

Rifinancimi vërtet nuk është i njëjti lloj borxhi si huamarrja e re. Kur shteti merr 1,1 miliardë për të kthyer 1,1 miliardë, gjendja neto nuk ndryshon. Kjo është e saktë dhe opozita e hesht.

Por ekziston një pjesë e dytë e llogarisë për të cilën qeveria flet shumë më pak - deficiti. Ato 3,5 për qind të BPV-së nuk rifinancojnë asgjë. Ky është borxh krejt i ri që i shtohet grumbullit dhe që shfaqet çdo vit, pavarësisht se cili detyrim skadon.

Pra, debati rreth asaj nëse shifra e përgjithshme është katër apo dy miliardë e mbulon pyetjen që realisht e përcakton të ardhmen: sa gjatë mund të shpenzojë më shumë sesa mbledh një ekonomi që rritet katër për qind, dhe me çfarë interesi do të merret hua ajo diferencë në vitin 2027.

Për këtë asnjëra palë nuk ka përgjigje. Njërët numërojnë bruto, të tjerët neto, kurse interesin e paguan i njëjti buxhet.