Këshilli i BE-së miratoi reformën më të madhe të sistemit doganor në Union prej dekadash. Nëse ju tingëllon si lajm për burokratë në Bruksel - nuk është. Ky është lajm për këdo që ka porositur një bluzë për tre euro, një kabllo telefoni ose një këllëf nga një platformë kineze.

Ndryshimi kyç: platformat e internetit që shesin mall në BE tani e tutje trajtohen si importuese. Ato e udhëheqin procedurën doganore, i paguajnë detyrimet dhe përgjigjen nëse produkti i plotëson standardet evropiane të sigurisë. Deri tani ai detyrim, të paktën formalisht, rrokullisej poshtë - deri te blerësi që qëndron me pako në sportel dhe nuk di çfarë nënshkruan.

Më së voni deri më 1 nëntor BE-ja fut edhe një taksë të re të vetme për përpunimin e dërgesave të vogla. Sa do të jetë - ende nuk është vendosur; shumën e përcakton Komisioni Evropian. Taksa nuk është doganë dhe nuk përfshin TVSH. Ajo është arkëtim i pastër i kostos së kontrollit, kurse kostoja është e madhe: në vitin 2025 doganat evropiane përpunuan rreth gjashtë miliardë pako nga blerjet online.

Kush është në goditje

Rregullat formalisht nuk emërtojnë as shtet as kompani. Praktikisht, ato godasin Temu, Shein dhe AliExpress - sepse mbi 90 për qind e pakove të e-tregtisë që hyjnë në BE vijnë nga Kina. Platformat mund ta transferojnë koston e tyre shtesë te blerësi përmes çmimit të produktit ose të dërgesës. Është thuajse e sigurt se do ta bëjnë.

Gjobat janë ato që tregojnë sa seriozisht është menduar. Gjoba maksimale për një tregtar që nuk i përmbush detyrimet doganore ose shet produkt që nuk i plotëson standardet shkon deri në gjashtë për qind të vlerës vjetore të importit në BE. Kompanitë mund të humbasin lehtësira doganore dhe t'u kufizohet qasja te platformat.

Trup i ri, seli e re, afate të reja

Reforma themelon edhe një Drejtori të re Doganore të BE-së me seli në Lil të Francës, që fillon punën në vitin 2027, plus një qendër të vetme evropiane doganore të të dhënave ku do të derdhen informacionet për import dhe eksport, që dërgesa e rrezikshme të njihet më shpejt. Tregtarët e e-tregtisë duhet të kalojnë në sistemin e ri deri më 1 korrik 2028, kurse të gjithë të tjerët deri më 1 mars 2034. Tekstin përfundimtar Parlamenti Evropian duhet ta konfirmojë në shtator.

Kjo i shtohet diçkaje që tashmë ka ndodhur këtë verë: më 1 korrik BE-ja hoqi lirimin nga dogana për dërgesat e lira nën 150 euro. Taksa nga nëntori është masë shtesë, e jo zëvendësim i saj.

Po Maqedonia?

Nuk jemi në BE, prandaj formalisht kjo nuk na detyron. Por platformat nuk bëjnë rregulla të veçanta për çdo treg veç e veç - ato e ndryshojnë të gjithë modelin e punës, çmimet dhe logjistikën me një lëvizje. Kur Temu dhe Shein t'i llogarisin kostot e reja evropiane, ato shifra do të shfaqen në shportë edhe te një blerës nga Shkupi.

Ka edhe një shtresë tjetër. Një pjesë e reformës nuk ka fare të bëjë me para, por me siguri - Unioni thotë hapur se shumë produkte nuk i plotësojnë standardet për siguri, deklarim ose përbërje. Nëse Evropa fillon t'i kthejë dërgesa të tilla në kufi, ku do të shkojnë ato? Tregjet që nuk kanë kontroll të tillë janë këtu, pranë nesh. A ka fare kapacitet dogana jonë të njohë çfarë i kalon nën dorë - kjo është pyetja që askush te ne nuk e shtron me zë, as tani kur Brukseli e shtron për vete.