Startapi italian Exein mblodhi 270 milionë dollarë (rreth 245 milionë euro) në një raund të udhëhequr nga Headline, me vlerë të vlerësuar prej 1,7 miliardë dollarësh. Evropa fitoi edhe një njëbrirësh, dhe ai nuk është në Londër, Berlin apo Paris - por në Romë, në një firmë që punon për diçka që askush nuk dëshiron ta shohë derisa funksionon: sigurinë e pajisjeve.

Ideja u vendos qysh në vitin 2018 dhe është e thjeshtë në atë masë sa tingëllon e vetëkuptueshme pasi ta dëgjosh. „Koncepti i Exein-it është se çdo pajisje duhet të mund të mbrojë vetveten, pavarësisht nëse është e lidhur në një rrjet të sigurt apo jo“, thotë Xhani Kuoco, drejtor ekzekutiv dhe themelues i firmës. Produkti më i ri, Photon, i pengon sulmet në nivel të bërthamës së pajisjes - domethënë aty ku nuk arrin asnjë antivirus nga ana e përdoruesit.

Shifrat pas kësaj nuk janë marketing. Exein pretendon se ka siguruar mbi 2 miliardë pajisje të lidhura në sektorë ku një sulm i suksesshëm do të thotë ndalim i prodhimit: aviacion, automatizim industrial, industri automobilistike, energjetikë, shëndetësi, gjysmëpërçues. Në vend që t'u shesë softuer përdoruesve fundorë, firma punon drejtpërdrejt me prodhuesit dhe me furnizuesit e çipave - vendim i marrë shtatë vjet më parë, kur pajisjet e lidhura ende ishin risi.

Rritja është ajo që i tërhoqi investitorët. Vlera e vlerësuar është tridhjetë herë më e madhe se ajo në raundin e Serisë B rreth dy vjet më parë, dhe më shumë se dyfish më e madhe në raport me dhjetorin e vitit 2025, kur firma mori edhe kapital edhe borxh. Raundi, thonë nga Exein, ishte tejkaluar ndjeshëm në kërkesë. Kuoco pretendon se firma rritet „400 për qind në nivel vjetor“ - shifër që askush nuk e mban gjatë, por derisa zgjat, i hap të gjitha dyert.

Tani vjen pjesa që rrallë e lexoni në komunikatat për financim. E njëjta inteligjencë artificiale që krijoi kërkesën për produktin e Exein-it, ua rriti edhe fuqinë sulmeve. Kuoco thekson se modelet e hapura që punojnë pa mekanizma mbrojtës i bëjnë sulmet ndaj pajisjeve fizike më të lira dhe më të lehta se kurrë. Firma tashmë shënon rritje të asaj që e quan „sulme me shpejtësi makinerie“ dhe po përgatit modelin e vet bazë për sigurinë e inteligjencës artificiale fizike, i planifikuar për tremujorin e parë të vitit 2027.

Rregullativa evropiane këtu për ndryshim punon në favor të një firme evropiane. Akti për qëndrueshmëri kibernetike i BE-së i futi detyrimet e raportimit javën e kaluar, ndërsa në tërësi hyn në fuqi në dhjetor të vitit 2027 - dhe kërkon nga prodhuesit të garantojnë se çdo produkt digjital është i mbrojtur nga kërcënimet kibernetike. Me fjalë të tjera, Brukseli i shkroi Exein-it një listë klientësh.

Gjysma e të ardhurave të firmës sot vjen nga Azia dhe Paqësori, ndërsa paratë e freskëta shkojnë për blerjen e firmave më të vogla dhe për punësime në SHBA dhe në atë rajon. Kuoco thotë se shtrirja në tre kontinente i ka qenë problemi më i madh deri tani. Ky është një problem i bukur për ta pasur kur ke themeluar firmë në një vend që me dekada shikonte si inxhinierët e vet më të mirë shkonin gjetiu.

E Ballkani? Këtu ka një pyetje më interesante sesa sa arrin raundi. Rajoni prodhon po të tillë inxhinierë, në po të tilla nisha, për po të tillë rregullativë evropiane. Dallimi është se Roma ka investitorë që dinë të shkruajnë një çek prej 270 milionë dollarësh. A është ky dallim në talent - apo dallim në atë që qëndron një kat mbi talentin?