Irani e shpalli Hormuzin të mbyllur, supercisternë me mbi dy milionë fuçi naftë në flakë: kush i vizaton rrugët „e lejuara“?

Garda Revolucionare iraniane sërish e dërgoi mesazhin që kompanitë detare tashmë e dinë përmendsh: Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur dhe anijet e huaja nuk kanë të drejtë kalimi. Kushdo që i shkel rregullat iraniane, paralajmëron Teherani, e vë vetë në rrezik sigurinë e lundrimit të vet. E përkthyer nga gjuha diplomatike: lundron me rrezikun tënd.

Mesazhi erdhi pas edhe një zjarri në det. Një supercisternë me mbi dy milionë fuçi naftë bruto u përplas me një minë detare ndërsa, sipas Gardës, po përpiqej të kalonte nëpër një „rrugë të paautorizuar“. Versioni iranian shkon edhe më tej: ekuipazhi gjoja i fiku sistemet e navigimit dhe radarit dhe lundroi „me mbështetjen e kontrabandistëve dhe forcave terroriste amerikane“. Emri i cisternës, flamuri nën të cilin lundron dhe kompania që e zotëron për momentin janë të panjohura. Nuk ka informacione zyrtare as për ekuipazhin as për viktima eventuale. Dhe edhe diçka që nuk duhet të humbasë në zhurmë: pretendimet iraniane për shkakun e shpërthimit nuk janë konfirmuar në mënyrë të pavarur.

Ky nuk është incident i izoluar, por seri. Garda edhe më 10 edhe më 12 tetor njoftoi një skenar pothuajse identik: cisternë, rrugë e paaprovuar, sisteme të fikura, minë. Shërbimi britanik për siguri detare UKMTO regjistroi disa sulme, por në një pjesë të rasteve flet për predha të panjohura, pa e konfirmuar historinë iraniane për minat. Sipas „Financial Times“, vetëm në dy javët deri më 11 tetor në rajon u sulmuan 24 anije. Dhe që nga dje, siç raportoi „Al Jazeera“, janë goditur edhe të paktën dy cisterna pranë bregut të Arabisë Saudite. Kur Teherani thotë minë, ndërsa shërbimet britanike shkruajnë „predhë e panjohur“ - kujt duhet t'i besojë kapiteni që duhet të kalojë?

Ujërat pranë ngushticës ngadalë po bëhen varrezë për anijet tregtare. Më 14 tetor u fundos anija e kontejnerëve „GFS Pride“, e cila lundronte nën flamurin e Singaporit dhe, sipas raportimeve, mbante gati 2.500 kontejnerë mallra luksi të destinuara për tregun e Dubait. Parfume dhe telefona notonin nëpër det, tregojnë pamjet që dolën pas fundosjes.

Lundrimi nëpër Hormuz është çrregulluar seriozisht që nga 28 shkurti, kur nisën goditjet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit. Teherani u përgjigj me kufizimin e kalimit dhe me sulme ndaj anijeve për të cilat pretendon se i shkelin rregullat e tij. Pasojat maten në dollarë: transporti dhe sigurimi i cisternave u shtrenjtuan drastikisht, ndërsa nafta e tipit Brent më 16 tetor arriti pothuajse 110 dollarë për fuçi.

Nëpër këtë kalim të ngushtë kalon një e pesta e naftës botërore dhe rreth 20 për qind e gazit natyror të lëngshëm, më së shumti nga Katari. Prandaj çdo „rrugë e paautorizuar“ e re është mesazh për gjithë botën, jo vetëm për kapitenin e një cisterne. Ballkani e di mirë si duket kur dikush i vizaton vetë vijat e të lejuarës dhe këtë e quan rend. Pyetja është sa cisterna duhet të digjen ende para se dikush të ulet në tryezë në vend se para radarit.