Urdhri që i frenoi dronët ukrainas erdhi nga Shtëpia e Bardhë, ndërsa Musk dhe Uashingtoni ia hedhin përgjegjësinë njëri-tjetrit

Askush nuk dëshiron të nënshkruhet nën këtë vendim. Sipas dy zyrtarëve amerikanë dhe një zyrtari perëndimor, të cilët folën me Reuters me kusht anonimiteti, kufizimi i Starshield - versioni ushtarak i Starlink të kompanisë SpaceX, kyç për komunikimin dhe drejtimin e dronëve ukrainas - erdhi drejtpërdrejt nga Shtëpia e Bardhë. Udhëheqjes së Departamentit të Mbrojtjes iu përcoll mesazhi se shërbimi për Ukrainën duhet të ngadalësohet. Kush vendosi dhe kush e zbatoi vendimin - këtë nuk e thanë.

Efekti në terren ishte i menjëhershëm. Zyrtarët ukrainas këtë javë njoftuan se marrësit ushtarakë pushuan së punuari kur montoheshin në objekte që lëvizin shpejt - e pikërisht ky është droni. Një burim nga Ministria ukrainase e Mbrojtjes të enjten deklaroi se marrësit tani sërish punojnë në lëvizje, por vetëm deri në 160 kilometra në orë.

Zelensky, në margjinat e samitit të BE-së në Bruksel, e shpjegoi çmimin. Dronët përgjues me të cilët Ukraina i ndjek „Shahedët“ me reaktiv fluturojnë me shpejtësi të mëdha, ndërsa me kufizimin shpejtësia e disa sistemeve ra në rreth 70 kilometra në orë. „Kur shpejtësia u zvogëlua, nuk mundëm të përgjonim disa dronë Shahed me reaktiv. Nuk mundëm ta përdornim mjetin me të cilin i mbrojmë civilët“, tha ai.

Koha vështirë se është rastësi. Kufizimi erdhi në momentin kur Donald Trump ushtron presion mbi Kievin të ndalojë sulmet ndaj rafinerive ruse, sepse mendon se ato i ngrenë çmimet e energjisë dhe i zvogëlojnë shanset e Partisë së tij Republikane në zgjedhjet për Kongres në nëntor. Ekspertët, nga ana tjetër, thonë se çmimet i ngre më së shumti lufta që SHBA dhe Izraeli e zhvillojnë kundër Iranit, e cila pothuajse e mbylli ngushticën e Hormuzit.

Një zyrtar i lartë amerikan iu përgjigj pyetjes shkurt: „Presidenti nuk ka bërë kurrë një kërkesë të tillë.“ Shtëpia e Bardhë nuk u përgjigj nëse kërkesën e bëri dikush tjetër nga administrata. Elon Musk, nga ana e tij, shkroi në X se sistemet Starshield janë në pronësi dhe nën kontrollin e qeverisë amerikane dhe se për çdo kufizim vendos ushtria, ndërsa fjalën e fundit e ka presidenti. Telegraph britanik, duke iu referuar katër burimeve, pretendon se pikërisht Musk i propozoi Trumpit ta kufizojë shpejtësinë, ndërsa Trump „u pajtua“. „Publikoi në X se është i pafajshëm dhe se këtë e bëri administrata. Realiteti është se morën pjesë të dy“, i deklaroi një burim gazetës.

Sfondi është edhe më i errët. Në takimin në Majami më 9 tetor, Jared Kushner dhe Steve Witkoff gjoja u përcollën ukrainasve se Uashingtoni është i frustruar nga sulmet e vazhdueshme ndaj rafinerive. Delegacioni amerikan e mbrojti edhe marrëveshjen me Rusinë për furnizimin me mbi 2,25 milionë fuçi naftë - lëvizje për të cilën një pjesë e ligjvënësve amerikanë thonë se i jep Putinit para për luftën, pa asnjë lëshim në këmbim. Zelensky atë marrëveshje e quajti „të dobët“, ndërsa Trump u përgjigj me thirrje për zgjedhje në Ukrainë dhe zëvendësim të Zelenskyt. Prapa skenës, zyrtarët amerikanë kërcënonin edhe me ndërprerjen e të dhënave të inteligjencës për sulmet raketore ruse.

Për Ballkanin mësimi është i vjetër, vetëm teknologjia është e re. Kur mbrojtja jote varet nga një satelit që e kontrollon dikush tjetër, çelësi nuk është në duart e tua - dhe mund të ulet pikërisht kur mbi ty fluturojnë „Shahedët“. Ukraina këtë po e mëson në kohë reale. A numëron fare dikush në rajon, që ëndërron një ushtri moderne, sa nga butonat e tij gjenden në kryeqytetin e dikujt tjetër?