İran Hürmüz'ü kapalı ilan etti, iki milyon varilden fazla petrol taşıyan süper tanker alevler içinde: "izin verilen" rotaları kim çiziyor?

İran Devrim Muhafızları, armatörlerin artık ezbere bildiği mesajı bir kez daha gönderdi: Hürmüz Boğazı kapalı ve yabancı gemilerin geçiş hakkı yok. Tahran, İran'ın kurallarını çiğneyen herkesin kendi seyir güvenliğini tehlikeye attığı uyarısında bulunuyor. Diplomasi dilinden tercümesi: riski sana ait.

Mesaj denizde çıkan bir yangının daha ardından geldi. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan bir süper tanker, Muhafızlara göre "izinsiz bir rotadan" geçmeye çalışırken bir deniz mayınına çarptı. İran versiyonu daha da ileri gidiyor: mürettebat iddiaya göre seyir ve radar sistemlerini kapatmış ve "kaçakçıların ve Amerikan terör güçlerinin desteğiyle" seyretmiş. Tankerin adı, hangi bayrak altında seyrettiği ve sahibi olan şirket şimdilik bilinmiyor. Mürettebat ya da olası kayıplar hakkında da resmi bilgi yok. Ve gürültüde kaybolmaması gereken bir şey daha: İran'ın patlamanın nedenine dair iddiaları bağımsız olarak doğrulanmadı.

Bu münferit bir olay değil, bir seri. Muhafızlar hem 10 hem 12 Ekim'de neredeyse aynı senaryoyu duyurdu: tanker, onaysız rota, kapatılmış sistemler, mayın. İngiliz deniz güvenliği servisi UKMTO çok sayıda saldırı kaydetti, ancak bazı vakalarda İran'ın mayın hikâyesini doğrulamadan bilinmeyen mermilerden söz ediyor. Financial Times'a göre yalnızca 11 Ekim'e kadarki iki haftada bölgede 24 gemi saldırıya uğradı. Ve Al Jazeera'nın bildirdiğine göre dünden bu yana Suudi Arabistan kıyıları açığında en az iki tanker daha vuruldu. Tahran mayın derken İngiliz servisleri "bilinmeyen mermi" yazıyorsa - geçmek zorunda olan kaptan kime inanacak?

Boğaz çevresindeki sular yavaş yavaş ticaret gemileri için bir mezarlığa dönüşüyor. 14 Ekim'de Singapur bayraklı ve raporlara göre Dubai pazarına gidecek yaklaşık 2.500 konteyner lüks mal taşıyan GFS Pride konteyner gemisi battı. Batışın ardından ortaya çıkan görüntülerde denizde yüzen parfümler ve telefonlar görülüyor.

Hürmüz'den geçiş, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının başladığı 28 Şubat'tan beri ciddi biçimde aksıyor. Tahran geçişi kısıtlayarak ve kurallarını çiğnediğini söylediği gemilere saldırarak karşılık verdi. Sonuçlar dolarla ölçülüyor: tanker taşımacılığı ve sigortası büyük ölçüde pahalandı, Brent petrol 16 Ekim'de neredeyse varil başına 110 dolara ulaştı.

Bu dar geçitten dünya petrolünün beşte biri ve çoğu Katar'dan olmak üzere sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20'si geçiyor. Bu yüzden her yeni "izinsiz rota" yalnızca bir tankerin kaptanına değil, bütün dünyaya verilmiş bir mesaj. Balkanlar, birinin izin verilenin sınırlarını tek başına çizip buna düzen demesinin neye benzediğini çok iyi bilir. Soru şu: Biri radarın değil masanın başına oturmadan önce daha kaç tankerin yanması gerekiyor?