Gjumi kërkon dy sinjale, ndërsa ne i anulojmë të dyja: eksperte e gjumit thotë se ekrani para gjumit është „sulm i drejtpërdrejtë“ ndaj melatoninës

Kur flasim për gjumë të keq, zakonisht fajësojmë dyshekun, jastëkun ose kafen e pasdites. Drita rrallë është në listë. E megjithatë, sipas dr. Sofía Rodríguez Moroder, specialiste e mjekësisë stomatologjike të gjumit në klinikën Craneo Salud, pikërisht ajo është një nga faktorët më të nënvlerësuar.

„Fillimi i gjumit është një proces biologjik shumë delikat“, shpjegon ajo. Për të fjetur, organizmit i nevojiten dy sinjale: rënia graduale e temperaturës së trupit dhe zvogëlimi gradual i dritës. Problemi është se jeta moderne i ka zëvendësuar të dyja me nxitje artificiale.

Melatonina nuk lexon mesazhe

Drita është një nga shenjat kryesore me të cilat truri e përshtat ritmin cirkadian, orën e brendshme që vendos kur jemi zgjuar dhe kur duhet të flemë. Kur drita natyrale bie në muzg, gjëndra epifizë fillon të sekretojë melatoninë, hormonin që e ndihmon gjumin të nisë dhe të zgjasë. Drita intensive blu e ekraneve e frenon këtë sekretim. Mesazhi për trurin është i qartë: është ditë, rri zgjuar.

Prandaj eksperta nuk i zgjedh fjalët: të rrish në shtëpi para televizorit ose telefonit para gjumit është „sulm i drejtpërdrejtë“ ndaj këtij procesi.

89.000 njerëz dhe një shifër e pakëndshme

Një hulumtim i publikuar në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences, që analizoi zakonet e ekspozimit ndaj dritës te gati 89.000 të rritur, tregoi se ata që natën ishin të ekspozuar ndaj më shumë dritës kishin nga 21 deri në 34 për qind rrezik më të lartë vdekjeje nga çfarëdo shkaku krahasuar me ata që flinin në dhoma më të errëta. Vërejtje e rëndësishme: të dhënat vetvetiu nuk dëshmojnë se drita e shkakton drejtpërdrejt rrezikun më të madh. Ato tregojnë se ndriçimi i natës meriton shumë më tepër hulumtim sesa merr.

Çfarë ndihmon në të vërtetë

Receta nuk është e shtrenjtë. Ekranet fiken një deri në dy orë para gjumit, ndërsa telefoni kalon në modalitetin e aeroplanit. Dritat e forta të bardha në mbrëmje zëvendësohen me llamba të dobëta. Televizori nuk lihet ndezur „për shoqëri“ në sfond, dhe njoftimet nuk kontrollohen në shtrat. Këshilla më e bukur është edhe më e lira: shikoni perëndimin e diellit nga ballkoni, tarraca ose nga pragu, si shenjë se dita po mbaron.

Gjyshet tona nuk kishin aplikacione për ndjekjen e gjumit, por kishin dhoma të errëta dhe mbrëmje pa ekrane. Sa prej nesh sot flemë me telefon në dorë, e pastaj habitemi pse alarmi tingëllon si ndëshkim?