Gjashtëmbëdhjetë njerëz humbën jetën në aksidentin e autobusit te Laskarci në shkurt të vitit 2019. Rreth tridhjetë u lënduan. Shtatë vjet më vonë, Gjykata Supreme anuloi aktgjykimin e shkallës së dytë dhe lënda kthehet për rigjykim para Apelit. Në të njëjtën frymë, Supremja anuloi edhe aktgjykimin e shkallës së parë dhe të dytë kundër Stevço Jakimovskit.

Jakimovski ishte dënuar me një vit burg për legalizimin e selisë së përkohshme të Komunës së Karposhit. Deri në momentin e anulimit, ai tashmë kishte vuajtur dy të tretat e dënimit. Lexojeni atë fjali edhe një herë - njeriu e ka vuajtur thuajse tërë dënimin, e tani konstatohet se aktgjykimi nuk ishte në rregull.

Ekzibicionizëm juridik

Avokati Vladimir Tufegxhiq i quajti të dy aktgjykimet e anuluara një test serioz dhe alarm për sistemin juridik. Pyetja e tij është e drejtpërdrejtë: a po futen gjykatat më të ulëta gjithnjë e më shpesh në ekzibicionizëm juridik, duke u vendosur si shërbim ndihmës i prokurorisë dhe duke improvizuar me provat që të merret një aktgjykim dënues me çdo kusht - madje edhe kur prokurorët thonë shprehimisht se prova nuk ka.

Ai hapi edhe një pyetje të dytë që rrallë shtrohet me zë: për vendime me interes publik shpallet se janë marrë, por arsyetimet me shkrim mbeten të paarritshme. Pra, publiku mëson çfarë vendosi gjykata, por jo pse.

Kjo paarritshmëri nuk është teorike. Gjykata Penale dhe ajo e Apelit ende nuk kanë marrë vendimet me shkrim nga Supremja, prandaj nuk mund të veprojnë dhe t'i lirojnë personat që po vuajnë dënimet. Njerëz rrinë në burg mbi bazën e aktgjykimeve që nuk ekzistojnë më, sepse dokumenti ende nuk është shkruar.

Prokuroria qëndroi pas gjykatës

Prokurori Publik i Shtetit Nenad Saveski doli në mbrojtje të pavarësisë institucionale të Gjykatës Supreme. Ai hodhi poshtë përshtypjen se gjykatat vendosin nën presion, nën ndikim ose në shërbim të Prokurorisë Publike, duke theksuar se aktgjykimet merren në emër të qytetarëve, mbi bazën e ligjeve dhe të provave.

Saveski sqaroi se Supremja në këto raste nuk i vlerësoi akuzat, por ligjshmërinë e vendimeve të gjykatave më të ulëta. Anulimi, sipas tij, nuk është vlerësim i punës së prokurorëve, por kontroll gjyqësor mbi veprimtarinë e gjykatave më të ulëta.

Çfarë mbetet

Formalisht, Saveski ka të drejtë - Gjykata Supreme ekziston pikërisht për të verifikuar nëse gjykatat më të ulëta kanë vepruar në mënyrë të ligjshme. Problemi nuk është se kontrolli ekzistonte. Problemi është se ai vjen shtatë vjet pas vdekjes së 16 njerëzve, dhe pasi një i dënuar e ka vuajtur thuajse tërë dënimin.

Drejtësia që arrin pas dënimit të vuajtur nuk është gabim i ndrequr. Ky është një sistem që arriti njëkohësisht të dënojë dhe të mos dënojë. Familjet nga Laskarci tani fillojnë të presin nga e para - dhe edhe ata që kanë ndenjur, presin dikë të shkruajë dokumentin me të cilin do të dalin.