Në orët e para të së shtunës në Niamej u dëgjuan të shtëna dhe shpërthime. Ushtarët e rebeluar fillimisht zunë rob bashkëluftëtarët e vet në bazën e aeroportit ndërkombëtar, e pastaj sulmuan edhe lokacione të tjera strategjike në qytet. Për pak kohë pushtuan edhe ndërtesën e televizionit shtetëror.

Të shtënat nisën rreth orës një sipas kohës lokale dhe zgjatën rreth gjashtë orë, sipas raportimeve nga terreni. Në disa pjesë të Niamejit ra rryma. Ministria e Mbrojtjes e Nigerit më vonë përmes të njëjtit televizion shtetëror njoftoi se rebelimi është shtypur dhe se kontrolli po vendoset gradualisht. Një funksionar i lartë ushtarak, i cili donte të mbetej anonim, pretendon se forcat kombëtare të sigurisë arritën ta mbrojnë pallatin presidencial.

Përpjekja e tretë këtë vit

Incidente të ngjashme në Niamej pati edhe në janar dhe në mesin e qershorit. Kjo do të thotë se bëhet fjalë për ngjarjen e tretë të tillë brenda një viti - dhe atë nën një pushtet ushtarak që erdhi pikërisht me grusht shteti.

Nigeri është nën administrim ushtarak që nga korriku i vitit 2023, kur u rrëzua presidenti Mohamed Bazum. Shteti është i pasur me minerale, me burime të konsiderueshme uraniumi, nafte dhe ari. Menjëherë shtrohet pyetja e qartë: nëse kaq shumë burime nuk sjellin stabilitet, çfarë sjellin saktësisht dhe kujt?

Premtimet që nuk u përmbushën

Ashtu si fqinjët Burkina Faso dhe Mali, Nigeri nuk arriti ta përmbysë rrjedhën e luftës kundër rebelëve islamistë të lidhur me Al Kaedën dhe Shtetin Islamik, pavarësisht premtimeve të sundimtarëve ushtarakë se do ta përmirësojnë sigurinë. Dega perëndimore-afrikane e Al Kaedës mori përgjegjësinë për sulmin ndaj aeroportit në Niamej në qershor - pesë muaj pasi Shteti Islamik në provincën Sahel e kishte marrë në shënjestër të njëjtin lokacion.

Pra, i njëjti aeroport ishte objektiv tri herë brenda më pak se një viti, dy herë nga grupe xhihadiste dhe një herë nga ushtria e vet. Vështirë të gjendet tregues më i qartë se pushteti ushtarak nuk e dorëzoi të vetmen gjë me të cilën justifikohej.

Nga Parisi drejt Moskës

Që nga marrja e pushtetit, qeveria e Abdurahman Tijanit u largua nga partnerët perëndimorë, i thelloi lidhjet me Rusinë dhe këputi me bllokun rajonal ECOWAS, duke iu bashkuar Malit dhe Burkina Fasos në formimin e bllokut të veçantë AES.

Ky është modeli që ia vlen të vihet re: një pushtet ushtarak që legjitimohet përmes sigurisë, e humb sigurinë, e pastaj ndërron partnerin në vend të politikës. Ndërrimi i orientimit të jashtëm është më i lirë se reforma dhe më i zhurmshëm në televizion.

Në internet qarkulloi edhe një mesazh audio në të cilin ushtarët e rebeluar pretendojnë se e rrëzuan Tijanin, por regjistrimi nuk është verifikuar dhe nuk ka konfirmim zyrtar. Në një shtet ku televizioni shtetëror është mes objektivave të parë, kontrolli mbi sinjalin është pjesë e kontrollit mbi shtetin.