Pensionet rriten nga shtatori, por këtë herë jo të gjithë do të marrin njësoj. Kthehet harmonizimi në përqindje, e kjo do të thotë se i moshuari me 20.228 denarë do të marrë rreth 607 denarë më shumë, ndërsa ai me pensionin më të lartë prej 94.332 denarësh do të marrë rreth 2.830 denarë. Dallimi nuk është gabim në llogaritje - ajo është vetë logjika e sistemit.

Pse pikërisht rreth tre përqind

Përgjigjja qëndron te e ashtuquajtura formulë zvicerane. Sipas nenit 37 të Ligjit për sigurimin pensional dhe invalidor, pensionet harmonizohen dy herë në vit, në mars dhe në shtator. Gjysma e llogaritjes vjen nga rritja e pagës mesatare, gjysma nga rritja e shpenzimeve të jetesës.

Për harmonizimin e shtatorit krahasohen gjashtë muajt e parë të vitit 2026 me gjashtëmujorin e dytë të vitit 2025. Paga mesatare neto është rritur për rreth 4,75 përqind, ndërsa shpenzimet e jetesës për rreth 1,17 përqind. Të futura në formulë, ato japin 2,96 përqind. Pra pagat janë motori i kësaj rritjeje, inflacioni ka kontribut dukshëm më të vogël. Përqindja përfundimtare ende duhet të përcaktohet zyrtarisht.

Kryeministri Hristijan Mickoski e paralajmëroi harmonizimin si të rregullt, në përputhje me ligjin, dhe tha se shuma e saktë do të dihet së shpejti. Dy vitet e kaluara pensionistët morën rritje lineare nga 7.000 denarë secili.

Kush sa merr

Nëse norma është tre përqind, pensioni prej 20 mijë denarësh merr 600 denarë më shumë, ai prej 25 mijë - 750, prej 30 mijë - 900, prej 40 mijë - 1.200, ndërsa prej 50 mijë - 1.500 denarë. Pensionin më të lartë në vend e kanë vetëm tetë persona. Ata do të marrin rritjen më të madhe nominale.

Këtu është edhe dallimi thelbësor në raport me rritjet lineare: atëherë të gjithë merrnin të njëjtën shumë, tani secili merr të njëjtën përqindje të pensionit të vet. Kush kishte më shumë, merr më shumë. Kjo mund të mbrohet si e drejtë - ai që pagoi kontribute më të larta merr më shumë - por për pensionistin me 20 mijë denarë dallimi mes 600 dhe 7.000 denarëve nuk është abstraksion.

Fatura e Fondit

Në vend ka mbi 350 mijë shfrytëzues pensioni, ndërsa vetëm në gjysmën e parë të këtij viti numri i tyre është rritur për 1.876 persona. Kjo në vetvete do të thotë shpenzime shtesë, edhe para se të llogaritet harmonizimi i ri.

Problemi është se Fondi nuk i mbulon shpenzimet e veta vetëm nga kontributet. Sipas revizionit të Entit Shtetëror të Revizionit për vitin 2024, të ardhurat nga kontributet janë rritur për 14 përqind, në 71,4 miliardë denarë. Shpenzimet për pensione, nga ana tjetër, kanë tejkaluar 90,2 miliardë. Vrimën e mbulon buxheti shtetëror.

Pikërisht prandaj kohët e fundit u rialokuan rreth 4,75 miliardë denarë, përkatësisht 77,2 milionë euro, të akumuluara në Agjencinë e Punësimit, në funksion të fondit pensional. Kontributi për sigurim pensional u rrit nga 18,8 në 19,9 përqind, ndërsa ai për papunësi ra nga 1,2 në 0,1 përqind. Norma e përgjithshme mbeti 28 përqind - shuma e njëjtë, shpërndarja tjetër.

Drejtori i Fondit, Nikolla Memov, thotë se kontributet mblidhen rrjedhshëm, transferet nga buxheti janë të rregullta dhe pensionet paguhen në kohë. Por edhe ai pranon se sistemi ka probleme strukturore dhe se nevojiten reforma. Ai thekson edhe se për sigurimin shëndetësor të pensionistëve ndahen çdo vit rreth 13,5 miliardë denarë, përkatësisht 220 milionë euro, dhe hap pyetjen nëse ajo barrë duhet të vazhdojë të varet mbi fondin pensional.

Për shtatorin fatura është e qartë. Pyetja që nuk shtrohet me zë të lartë është si do të duket e njëjta faturë pas dhjetë a njëzet vjetësh, kur shfrytëzuesit do të jenë edhe më shumë, ndërsa kontributet do t'i paguajnë edhe më pak njerëz.