Светска банка: без реформи растот паѓа на 2,4 отсто годишно, а Македонија до 2050 стигнува само 55 отсто од просечниот доход во ЕУ

Светска банка во Скопје го претстави својот извештај за растот и работните места, а пораката е непријатна: Македонија направила голем скок по осамостојувањето, а потоа застанала. За помалку од две децении земјата преминала од понизок во повисок среден доход, но во изминатите 17 години останала на тоа плато.

Ако ништо не се промени, просечниот годишен раст ќе забави на 2,4 отсто до 2050 година. Со таа брзина, до средината на векот Македонија би стигнала само 55 отсто од просечниот доход во ЕУ. Сеопфатен пакет реформи би можел да го крене растот на 3,8 отсто, да создаде 53.000 работни места за луѓе што сега се надвор од пазарот на трудот и да ги подобри платите и условите за уште 196.000 вработени.

Соседите го затвораат јазот побрзо

Споредбата со регионот е најболната бројка. Во изминатата деценија Албанија, Србија и Црна Гора го намалиле доходовниот јаз со ЕУ за седум до десет процентни поени. Македонија – за само четири, до околу 42 отсто од просечниот БДП по жител во Унијата.

Според Светска банка, сегашниот модел на раст ги достигнува своите граници: приватна потрошувачка, странски инвестиции со ниска додадена вредност и висок увоз, извоз концентриран на мал број пазари и производи. Извештајот наведува три структурни слабости: ниска продуктивност и ниски инвестиции, нарушени пазари со слаба конкуренција, и недоволно искористен, сè помал и поскап човечки капитал.

Луѓето што ги нема

Учеството на жените на пазарот на трудот е 19 процентни поени пониско од она на мажите. 24 отсто од младите ниту работат, ниту се во образование или обука. Околу 22 отсто од вработените се преквалификувани за работата што ја вршат. Има и вистински успех: невработеноста, според сениор економистката Сања Маџаревиќ-Суистер, денес е околу 11 отсто, наспроти околу 35 отсто пред две децении, а сиромаштијата е речиси сведена на една третина.

Премиерот Христијан Мицкоски извештајот го оцени како добра основа за реформи и посочи дека во изминатите 27 месеци просечниот раст бил над 3,5 отсто, над растот во ЕУ. Но и самиот предупреди на бројка што звучи полошо од секој извештај: денес има 709.000 регистрирани вработени, за раст од пет отсто се потребни најмалку 800.000, а за 15 до 20 години, се плаши тој, бројот може да падне под 500.000.

И Светска банка и Владата ја гледаат истата дупка – луѓе што ги нема. Разликата е во тонот: банката зборува за ризик од стагнација, Владата за стабилност. Ако соседите можат да го затвораат јазот со ЕУ побрзо, што ја кочи Македонија – и кој ќе ги спроведе реформите што сега сите ги поздравуваат?