Herkes San Francisco'ya doluşurken Endeavor Catalyst "başka yerlerden" kurucular için 320 milyon dolar topladı: en hızlı büyüyen bölgesi Avrupa

Yapay zekâ parası San Francisco'nun birkaç sokağına akarken Endeavor Catalyst, beşinci fonunu 320 milyon dolar (yaklaşık 275 milyon euro) taahhüt edilmiş sermayeyle kapattı. Böylece yönettiği varlıklar 850 milyon doları (yaklaşık 730 milyon euro) aşıyor. Bütün felsefe, materyallerinde sürekli tekrarlanan tek bir kelimede saklı: büyük teknoloji merkezlerinin dışındaki her yere "başka yerler" diyorlar.

Fon, 30 yıldır Silikon Vadisi'nde oturmayan kuruculara yardım eden New Yorklu kâr amacı gütmeyen kuruluş Endeavor'ın yatırım kolu. Resmi genel ortak kuruluşun kendisi; bu da kârın yarısının ona geri döndüğü anlamına geliyor. Endeavor'ın kurucularından Linda Rottenberg, "Her yatırım, başka yerlerde bir şeyler inşa eden yeni nesil kuruculara yardım ediyor," diyor. Fonu, yirmi yıldır kuruluşta olan yönetici ortak Allen Taylor ve direktör Jackie Carmel, 16 kişilik bir ekiple yönetiyor.

Girmek kolay değil. Kuruluş geçen yıl 10.000'den fazla adayı inceledi ve 88'ini kabul etti. Ağda 50'den fazla ülkede 3.100'ün üzerinde girişimci var. Fon ancak bunlardan birinin şirketi, başka bir kurumsal yatırımcının öncülük ettiği bir turda en az 5 milyon dolar topladığında devreye giriyor - öncü yatırımcının aldığı koşullarla, 1 ila 3 milyon dolarlık yatırımlarla ve asla turun yüzde 10'unu aşmadan. Yeni fondan yılda 40 ila 50 yatırım, toplamda 150 şirkete kadar yatırım planlanıyor.

Taylor'ın paylaştığı rakamlar etkileyici görünüyor: beş fonun tamamında 44 pazarda 437 şirket, bunların 83'ü bugün bir milyar dolar ya da daha fazla değerleniyor, 39 çıkış ve 11 halka arz. Yatırımcılara gerçekte ne kadar para geri verdiğini ise söylemek istemedi. Bir fon getirisini değil de tek boynuzlu atlarını sayıyorsa, bir bilançoya değil, bir vitrine bakıyorsunuz demektir.

Vitrinde ciddi isimler var. İlk olarak Polonya'da kurulan ElevenLabs, kısa süre önce mevcut hisselerin satışında 22 milyar dolar değerlemeye ulaştı. İtalyan Bending Spoons temmuzdan bu yana borsada ve piyasa değeri 26 milyar dolar. Biri Yunanistan doğumlu iki eski Google DeepMind araştırmacısının kurduğu New Yorklu Reflection AI 25 milyar değerinde. İsviçreli kurucusuyla Checkout.com, Afrikalı ödeme sistemi Flutterwave ve kurucuları arasında Filistinli-Ürdünlü yazılımcı Amjad Masad'ın bulunduğu Replit de listede.

Yunanistan bu hikâyeye göründüğünden daha yakın. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis kuruluşun uzun süreli bir dostu - Harvard'da Rottenberg ile birlikte okudu - ve eylül sonunda San Francisco Körfez Bölgesi'ne yaptığı, kurucular ve Yunan gurbetçilerle görüşmeleri içeren nadir ziyareti de bizzat Endeavor organize etti. Komşu, başbakanını Kaliforniya'daki yatırımcılara götürüyor. Kaç Makedon kurucu bu tür ağların kapısında bekliyor - ve devletten biri onlar için o kapıyı açık tutuyor mu?

Fonun yatırımlarının yaklaşık yüzde 90'ı ABD dışında. En büyük bölge Latin Amerika, ama en hızlı büyüyen Avrupa: 2025'in tamamındaki 14'e karşılık 2026'nın ilk yarısında 12 yeni yatırım. İkinci şirketini kuran girişimcilerin payı da artıyor - dördüncü fondaki yüzde 14'ten yenisinde beklenen yüzde 20'ye. "Başka yerler" için para var ve Avrupa'ya doğru yola çıkmış durumda. Balkanlar'ın onların haritasında olup olmadığını ise zaman gösterecek.