Praljak'ın anıtını kutsadı ve onun "masum" olduğunu söyledi: 90 yaşındaki eski Fransisken rahip Bosna-Hersek'te iddianameyle karşı karşıya

Bosna-Hersek Savcılığı, Lahey mahkemesinde savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan kesin olarak mahkûm edilmiş Slobodan Praljak'ı alenen yücelttiği şüphesiyle, Bonifacije manastır adıyla da bilinen 90 yaşındaki Petar Barbariç hakkında iddianame hazırladı. Bosna-Hersek Mahkemesi iddianameyi onayladı.

Olay 2 Kasım 2025'te yaşandı. Çapliina yakınlarındaki Grabovine'deki "Aziz Leopold Mandiç" mezarlığında ayinin ardından Barbariç, yasadışı olarak dikilen Praljak anıtını kutsadı ve Lahey kararına itiraz ettiği bir konuşma yaptı. "General Praljak söz konusu olduğunda Lahey mahkemesi bir tezgâh, siyasi bir kurgu, bir hile, bir yalandır. Bizim Praljak'ımız masumdur" demişti. Konuşma çok sayıda portal ve elektronik medya tarafından aktarıldı ve kamuoyunda güçlü tepkilere yol açtı.

Unutanlar için: Praljak, 2017'de Hersek-Bosna yönetimine karşı açılan davada kesin olarak 20 yıl hapse mahkûm edildi. Karar okunduktan sonra mahkeme salonunda zehir içti ve kısa süre sonra öldü. O sahne dünyayı dolaştı. Sekiz yıl sonra bazıları ondan bir anıt yaptı.

Inzko'nun dayattığı yasa

Barbariç, soykırım, insanlığa karşı suç ya da savaş suçundan kesin olarak mahkûm edilmiş bir kişiyi herhangi bir şekilde yücelten herkes için en az üç yıl hapis öngören Bosna-Hersek Ceza Kanunu'nun 145a maddesinin 6. fıkrası uyarınca suçlanıyor. Hüküm, 2021'de dönemin Yüksek Temsilcisi Valentin Inzko tarafından, mahkûm savaş suçlularının yüceltilmesini ve savaş suçlarıyla soykırımın inkârı ya da meşrulaştırılmasının belirli biçimlerini suç hâline getiren değişikliklerle getirildi.

Bosna-Hersek'in paradoksu tek cümlede bu: suçluların yüceltilmesine karşı bir yasayı bir yabancı dayatmak zorunda kaldı. Bosna-Hersek'in kendi parlamentosu neden böyle bir hükmü kabul etmedi? Ve beş yıl sonra sanık sandalyesinde bir konuşma yapan 90 yaşında bir ihtiyar oturuyor; anıtı dikenler için ise şimdilik ne bir isim ne de bir iddianame var.

Savcılık, geçen yıl kasımda mezarlıkta ortaya çıkan anıtın yasadışı olarak dikilmesinden kimin sorumlu olduğunu belirlemek için soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.

Tarikattan atıldı, ama susturulmadı

Lyubuşki doğumlu Barbariç, eski bir Hersekli Fransisken rahip. Kilise otoritelerine itaatsizlik nedeniyle daha 1998'de Fransisken Tarikatı'ndan atıldı - tayini çıkmasına rağmen Çapliina'daki cemaatten ayrılmayı reddetti. Vatikan kararı onayladı. Anıtın kutsanmasının ardından Mostar-Duvno Piskoposluğu, onun artık tarikat üyesi olmadığını, her türlü rahiplik faaliyetinin yasaklandığını ve hiçbir kilise otoritesinin eylemlerini onaylamadığını teyit etti.

İddianame Barbariç'in suçlu olduğu anlamına gelmiyor - buna Bosna-Hersek Mahkemesi karar verecek. Ama dava, Lahey mahkûmlarına ait duvar resimlerinin ve anıtların nadir olmadığı bir bölgede anma ile mahkûmları kutlama arasındaki çizginin ne kadar ince olduğunu gösteriyor. 90 yaşından daha genç biri de - o taşı mezarlığa koyan kişi - hesap verecek mi?