E bekoi monumentin e Praljakut dhe tha se është „i pafajshëm“: ish-françeskani 90-vjeçar mori aktakuzë në BeH

Prokuroria e Bosnjë e Hercegovinës ngriti aktakuzë kundër 90-vjeçarit Petar Barbariq, i njohur edhe me emrin monastik Bonifacije, për dyshimin se e ka lavdëruar publikisht Slobodan Praljakun - një njeri i dënuar me vendim të formës së prerë për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit para Tribunalit të Hagës. Gjykata e BeH-së e konfirmoi aktakuzën.

Ngjarja është e 2 nëntorit 2025. Pas meshës në varrezat „Shën Leopold Mandiq“ në Grabovinë pranë Çapljinës, Barbariq e bekoi monumentin e Praljakut - të ngritur në mënyrë të paligjshme - dhe mbajti një fjalim në të cilin e kontestoi vendimin e Hagës. „Gjykata në Hagë, kur bëhet fjalë për gjeneralin Praljak, është e montuar, konstruksion politik, mashtrim, gënjeshtër. Praljaku ynë është i pafajshëm“, tha ai atëherë. Fjalimin e transmetuan portale dhe media elektronike të shumta dhe shkaktoi reagime të forta në publik.

Për ata që kanë harruar: Praljaku në vitin 2017 u dënua me vendim të formës së prerë me 20 vjet burg në lëndën kundër udhëheqjes së Herceg-Bosnës. Pas shpalljes së vendimit piu helm në sallën e gjyqit dhe vdiq pak më pas. Ajo skenë bëri xhiron e botës. Tetë vjet më vonë, disa prej saj bënë një monument.

Ligji që e imponoi Inzko

Barbariq akuzohet sipas nenit 145a, paragrafi 6 i Kodit Penal të BeH-së, i cili parasheh së paku tre vjet burg për këdo që në çfarëdo mënyre lavdëron një person të dënuar me vendim të formës së prerë për gjenocid, krim kundër njerëzimit ose krim lufte. Dispozitën e futi në vitin 2021 përfaqësuesi i lartë i atëhershëm Valentin Inzko, me ndryshime që e kriminalizuan lavdërimin e kriminelëve të dënuar të luftës dhe forma të caktuara të mohimit ose justifikimit të krimeve të luftës dhe gjenocidit.

Ky është paradoksi i BeH-së në një fjali: ligjin kundër lavdërimit të kriminelëve u desh ta imponojë një i huaj. Pse një dispozitë të tillë nuk e miratoi vetë parlamenti i BeH-së? Dhe pesë vjet më vonë, në bankën e të akuzuarve është një plak 90-vjeçar që mbajti një fjalim, ndërsa për atë që e vendosi monumentin tani për tani nuk ka as emër, as aktakuzë.

Prokuroria paralajmëroi se hetimi vazhdon, për të përcaktuar se kush është përgjegjës për vendosjen e paligjshme të monumentit, i cili u shfaq në varreza në nëntor të vitit të kaluar.

I përjashtuar nga urdhri, por jo i heshtur

Barbariq, i lindur në Lubushki, është ish-françeskan hercegovinas. Nga Urdhri Françeskan u përjashtua qysh në vitin 1998 për mosbindje ndaj autoriteteve kishtare - refuzoi ta linte famullinë në Çapljinë megjithëse i ishte urdhëruar të transferohej. Vendimin e konfirmoi Vatikani. Pas bekimit të monumentit, Dioqeza e Mostar-Duvnos konfirmoi se ai nuk është më anëtar i urdhrit, se i është ndaluar çdo veprimtari priftërore dhe se asnjë autoritet kishtar nuk i ka miratuar veprimet e tij.

Aktakuza nuk do të thotë se Barbariq është fajtor - për këtë do të vendosë Gjykata e BeH-së. Por rasti tregon sa e hollë është vija mes kujtimit dhe festimit të të dënuarve në një rajon ku muralet dhe monumentet e të dënuarve të Hagës nuk janë të rralla. A do të japë llogari edhe dikush më i ri se 90 vjeç - ai që e vendosi gurin në varreza?