Го благослови споменикот на Праљак и рече дека е „невин“: 90-годишниот поранешен францисканец доби обвинение во БиХ

Обвинителството на Босна и Херцеговина подигна обвинение против 90-годишниот Петар Барбариќ, познат и по монашкото име Бонифациј, поради сомнение дека јавно го величал Слободан Праљак – човек правосилно осуден за воени злосторства и злосторства против човештвото пред Хашкиот трибунал. Судот на БиХ го потврди обвинението.

Случката е од 2 ноември 2025 година. По мисата на гробиштата „Свети Леополд Мандиќ“ во Грабовине кај Чаплина, Барбариќ го благослови споменикот на Праљак – подигнат незаконски – и одржа говор во кој ја оспори пресудата од Хаг. „Судот во Хаг, кога станува збор за генералот Праљак, е монтиран, политичка конструкција, измама, лага. Нашиот Праљак е невин“, рече тогаш. Говорот го пренесоа бројни портали и електронски медиуми и предизвика силни реакции во јавноста.

За оние што заборавиле: Праљак во 2017 година беше правосилно осуден на 20 години затвор во предметот против раководството на Херцег-Босна. По изрекувањето на пресудата испи отров во судницата и почина кратко потоа. Таа сцена го обиколи светот. Осум години подоцна, некои од неа направија споменик.

Закон што го наметна Инцко

Барбариќ е обвинет според членот 145а, став 6 од Кривичниот законик на БиХ, кој предвидува најмалку три години затвор за секој што на кој било начин велича лице правосилно осудено за геноцид, злосторство против човештвото или воено злосторство. Одредбата ја воведе во 2021 година тогашниот висок претставник Валентин Инцко, со измени што го криминализираа величањето на осудените воени злосторници и одредени форми на негирање или оправдување на воените злосторства и геноцидот.

Тоа е парадоксот на БиХ во една реченица: закон против величање на злосторници морал да го наметне странец. Зошто таква одредба не ја донесе сопствениот парламент на БиХ? И пет години подоцна, на обвинителната клупа е 90-годишен старец што одржал говор, додека за тоа кој го поставил споменикот засега нема ни име ни обвинение.

Обвинителството најави дека истрагата продолжува, за да се утврди кој е одговорен за незаконското поставување на споменикот, кој се појави на гробиштата во ноември минатата година.

Исфрлен од редот, но не и замолчен

Барбариќ, роден во Љубушки, е поранешен херцеговски францисканец. Од Францисканскиот ред беше исфрлен уште во 1998 година поради непослушност кон црковните власти – одбил да ја напушти парохијата во Чаплина иако му било наредено да се премести. Одлуката ја потврди Ватикан. По благословот на споменикот, Мостарско-дувањската бискупија потврди дека тој веќе не е член на редот, дека му е забрането секакво свештеничко дејствување и дека никоја црковна власт не ги одобрила неговите постапки.

Обвинението не значи дека Барбариќ е виновен – за тоа ќе одлучи Судот на БиХ. Но случајот покажува колку е тенка линијата меѓу сеќавањето и прославата на осудените во регион каде што муралите и спомениците на хашки осуденици не се реткост. Дали ќе одговара и некој помлад од 90 години – оној што го поставил каменот на гробиштата?