En az 13 noktada kurşun, kadmiyum ve arsenik var, ama toprak kanunu yok: Taslak yazıldı, ama yayımlanmadı

Makedonya'da tarihi toprak kirliliği olan en az 13 nokta var - Üsküp'teki OHIS'ten Köprülü'deki izabe tesisine ve Lojane madenine, oradan da Jegunovce'deki Jugohrom'a kadar. Ve kısa süreden beri bunlarla ne yapılacağını düzenleyen bir kanun yok. Çevre Kanunu'ndaki son değişikliklerle kirlenmiş alanların yönetimine ilişkin hükümler silindi, yeni Toprak Koruma Kanunu ise hâlâ çekmecede duruyor.

Bu konuda uyarıyı, 16 Ekim'de Çevre ve Mekânsal Planlama Bakanlığı'ndan kanun taslağını ulusal mevzuat kaydı ENER'de acilen yayımlamasını ve kamu istişaresi başlatmasını isteyen Eko-svest kuruluşu yaptı. Onlara göre metin dış uzmanlar tarafından zaten hazırlanıp bakanlığa teslim edildi. Bir sonraki adım yalnızca yayımlanması - şimdilik atılmayan bir adım.

Toprakta ne yatıyor

Kirlilik noktalarının listesi uzun ve biliniyor. OHIS'te sorun, HCH grubundan bir böcek ilacı olan lindanla kirlenmiş atık; bakanlık ve uluslararası ortaklar küçük depolama alanındaki atığın kaldırılması üzerinde çalışıyor, büyüğü ise ayrı bir sorun olarak duruyor. Köprülü'deki eski kurşun ve çinko izabe tesisinin çevresinde bilimsel araştırmalar kurşun, kadmiyum, çinko, arsenik ve cıvanın yüksek konsantrasyonlarını tespit etti - incelenen yerlerin bir kısmında kadmiyum, çalışmada kullanılan Hollanda standartlarına göre referans müdahale değerlerinin üç katı, kurşun ve çinko ise iki katı düzeyindeydi.

Eski arsenik ve antimon madeni Lojane'de araştırmalar toprak, tortu ve yer altı suyu kirliliğini belgeledi; bilim insanları kalıntıların Lojane, Vaksince ve Tabanovce arasındaki bölge için potansiyel bir kirlilik kaynağı olduğu uyarısında bulunuyor. Listede Sasa, Zletovo, Toranica ve Buçim madenleri ile Jugohrom da yer alıyor. Daha eski devlet belgeleri ise envanterin kapsamına bağlı olarak 16'ya kadar sanayi kaynaklı kirlenmiş nokta kaydetmişti.

Kirli, ama kanıtlanamaz

Sorunun özü burada. Profesör Stafilov'un uyardığı gibi, Makedonya'da sebzelerdeki metaller için sınırlar var, ama topraktaki izin verilen içerikler için bir standart yok. Sınır değerleri içeren bir kanun olmadan kirlenmiş arazi hukuken kirlilik noktası olarak ele alınamıyor, kirleten yaptırımla karşılaşmıyor, bir çevre davasının dayanacağı bir şey yok. Toprak arsenikle dolu olabilir - ve devletin bunu resmen tespit edecek bir aracı yok.

Çocuklarda beyni ve sinir sistemini tahrip eden kurşun, kanserojen olarak sınıflandırılan kadmiyum, çeşitli kanser türleriyle bağlantılı arsenik - bunlar soyut kavramlar değil, toz, sulama suyu ve gıda yoluyla sanayi tesislerinden dışarı çıkabilen maddeler. Dünya Sağlık Örgütü, kurşun için tamamen zararsız olduğu belirlenmiş bir maruziyet düzeyi olmadığını belirtiyor.

Kanun yazıldı. Uzmanlar işini yaptı. Geriye şu soru kalıyor: Bakanlık neden bekliyor ve Köprülü, Lojane ve Jegunovce sakinleri, devletin resmen hiçbir kuralının bile olmadığı kirlilik noktalarının yanında daha kaç yıl yaşamak zorunda?