Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu parti parası yasasında boşluklar buldu: aidat için sınır var, ama aşılırsa ceza yok

Yolsuzluğun Önlenmesi Devlet Komisyonu, Siyasi Partilerin Finansmanı Yasası'nı okudu ve boşluklar buldu. Bir değil - bir dizi. Üstelik bir ihbar üzerine değil, 2026 yılı mevzuat denetimi antikorrupsiyon planı çerçevesinde kendi girişimiyle.

En önemli itiraz, devlet bütçesinin parayı partiler arasında nasıl paylaştırdığını düzenleyen 10. maddeye ilişkin. Komisyon başkanı Adem Çuçul soruyu dikkatli ama net biçimde formüle etti: "Böyle bir dağılımın orantılı olup olmadığı ve bu yolla tüm katılımcılara adil ve eşit imkânlar sağlanıp sağlanmadığı sorusu haklıdır."

Büyüyen para, değişmeyen kurallar

Komisyon, yüksek sesle nadiren söylenen bir şeye işaret ediyor: partilerin finansmanına ayrılan kaynaklar kamu parasıdır ve sürekli artmaktadır. Bu yüzden, diyor Komisyon, hükmün amaca uygun, yerinde ve adil olup olmadığı ile kabul edildiği hedefi gerçekten sağlayıp sağlamadığı yeniden değerlendirilmelidir.

Kamu parasının dağılımı halihazırda iktidarda olanı ya da halihazırda büyük olanı kayırıyorsa, bu yasadaki bir tesadüf değil - bir kurgudur. Bizde durumun böyle olduğunu Komisyon iddia etmiyor. Yalnızca soruyor. Ama devletin yolsuzlukla mücadele organının bu soruyu kendisinin açmak zorunda kalması, şimdiye kadar kimin açmak istemediğini anlatıyor.

Yaptırımsız aidat

14. madde parti üyelerinin ödediği aidatı düzenliyor. Komisyona göre hükümde önleyici mekanizma yok ve biri belirlenen aidat tutarını aşarsa, yasanın kabahat hükümlerinde hiçbir yaptırım öngörülmüyor.

Yani bir sınır var, ama aşılmasının bir sonucu yok. Parti finansmanında bu, kendi kendini açan bir kanaldır.

Bağışlar ve kayıtlar

Gerçek ve tüzel kişilerin bireysel bağış üst sınırını belirleyen 16. madde için Komisyon, hukuki boşluğun giderilmesini ve hükmün Seçim Kanunu ile uyumlaştırılmasını istiyor. İki yasa aynı paradan söz ediyor ve birbirini tutmuyor.

17. madde daha da ilginç. Partilerden bağış kayıtlarını erişilebilir kılmalarını istiyor - internet sitesi "ya da başka uygun bir yolla". Komisyon, o başka uygun yolun ne olduğunun belirsiz olduğunu ve bunun öznel yoruma alan bıraktığını söylüyor. Özellikle de, belirttikleri gibi, hiç internet sitesi olmayan partiler için.

Başka bir deyişle: bir parti kaydın erişilebilir olduğunu öne sürebilir ve kimse olmadığını kanıtlayamaz.

Komisyonun sonunda istediği

Yetkili kurumlara sunacağı raporda Komisyon, Yolsuzluğun ve Çıkar Çatışmasının Önlenmesi Yasası ile uyum için 26. maddeye, partilerin yıllık mali hesabı Komisyonun kendisine de sunma yükümlülüğünün eklenmesini öneriyor.

Yani şu anda, finansmanını denetlediği partilerin mali hesaplarını yolsuzlukla mücadele organının alması gerekmiyor. Durumu en iyi anlatan öneri bu.

Öneriler şimdi kurumlara gidiyor. Yasayı Meclis değiştiriyor. Meclis partilerden oluşuyor. Kendi finansmanı için daha sıkı kurallara kim oy verecek?