Девет од 62 локомотиви возат, а во билансот гудвил од 119 милиони евра: ревизорите ги отворија книгите на Железници Транспорт

Државниот завод за ревизија го објави извештајот за ЖРСМ Транспорт за 2024 година, а првиот дел звучи како попис во музеј. Од 62 локомотиви, во функција се девет – помалку од 15 отсто. Од 16 патнички гарнитури возат пет. Од 47 патнички вагони, во редовен сообраќај се користат два.

Кај товарниот превоз не е подобро. Од 1.382 товарни вагони, само 378 имаат важечка ревизија. Останатите 1.004, или речиси 73 отсто, се надвор од сообраќај затоа што им истекол задолжителниот технички преглед. Дизел-локомотивите од серијата 661 во просек се постари од 60 години, електричните од 35. Според ревизорите, причините се познати: недоволни инвестиции во одржување, ненавремени поправки и хроничен недостиг од пари.

А парите се посебна приказна. Во 2024 година компанијата направила загуба од 331,8 милиони денари, околу 5,4 милиони евра. Годината пред тоа – 759,4 милиони денари, околу 12,3 милиони евра. На крајот на 2024 акумулираната загуба стигнала до 6,75 милијарди денари, или приближно 110 милиони евра. Загуба има во секоја година од анализираниот период, од 2014 до 2024.

Гудвил од 119 милиони евра

Најчудниот наод е во билансот. Таму со години се води таканаречен гудвил од 7,32 милијарди денари, околу 119 милиони евра – сметководствена ставка што вообичаено настанува кога една компанија купува друга. Ревизорите утврдиле дека нема основа тој да биде признаен како нематеријално средство. А токму таа ставка чини речиси 79 отсто од вкупно прикажаните средства од околу 9,3 милијарди денари. Со други зборови, најголемиот дел од „богатството“ на железницата постои само на хартија.

Остатокот од извештајот не е полесен за читање. Дури 71 отсто од залихите, вредни 342,3 милиони денари или околу 5,5 милиони евра, се постари од 2019 година и не се вредносно усогласени. Со горивото се ракувало несоодветно и небезбедно, опремата за мерење е застарена, импровизирана и подложна на манипулации, а пумпите подолго време не биле баждарени. ДЗР дал неповолно мислење и за вистинитоста на финансиските извештаи и за усогласеноста на работењето со законите.

Компанијата одговара дека постапува „со целосна институционална одговорност“, дека од јули 2024 спроведува финансиска и оперативна стабилизација и дека мерките се дел од Акцискиот план 2026-2027. Значаен дел од наодите, велат, имаат „долгогодишен и системски карактер“.

Точно, системски. Токму тоа е проблемот. Единаесет години по ред загуби, а секое раководство го наследува „долгогодишното“ од претходното и го предава на следното. Кој одговараше за сето тоа во меѓувреме? И дали Акцискиот план ќе стигне на шини пред да застане и последната од деветте локомотиви?