Нутриционист објаснува зошто „јади помалку“ не работи: телото не знае дека си на диета, па складира енергија

„Јади помалку, движи се повеќе.“ Ова е советот за слабеење што го слушаме со децении, од лекари, од тренери, од тетки на семејни ручеци. Звучи логично, како проста математика. Проблемот е што дебелината не е проста математика, а оние што ја проучуваат одамна го знаат тоа.

Шпанскиот диететичар-нутриционист Аитор Санчез вели дека таквите пораки се „премногу генерички и не ја разбираат индивидуалноста на секој човек“. „Тоа се пораки што се повторуваат со децении и не донесоа никаква значајна промена. Напротив, како општество продолжуваме да не успеваме во борбата со прекумерната тежина и дебелината, а тие постојано растат“, вели тој.

Телото не знае дека си на диета. Ова е можеби најважната реченица од целиот разговор. Кога човек со дебелина едноставно почнува да јаде помалку, организмот не го чита тоа како одлука, туку како опасност. „Нашето тело не знае дека е во рестриктивен процес, па е нормално да не сака да прави промени што можат да го загрозат. На крајот на краиштата, епидемијата на дебелина е нешто многу ново во нашата историја и разбирливо е организмот да складира енергија за наше добро“, објаснува Санчез. Додава и дека физиолошки тежнееме да одржуваме стабилна тежина, онаа на која сме навикнати.

Затоа двајца луѓе што јадат слични количини можат да имаат сосема различна тежина. Внесот е само едната страна. Потрошувачката на енергија е „најпроменливиот дел од равенката“ и зависи од физичката активност, од термогенезата, од околината, од генетиката, од стресот и сонот. „Не реагираме сите исто на храната“, вели нутриционистот, и тоа се пречки што често не се гледаат на прв поглед.

Неговиот одговор е да се помести фокусот од колку јадеме кон што јадеме. „Многу ретко проблемот е само количината на храна“, вели тој. Храната што ја поттикнува дебелината обично е и најмалку заситна и најмногу „хедонистичка“, па намалувањето на порциите малку помага ако исхраната се темели токму на неа. Повеќе зеленчук, цело овошје, мешунки, јаткасти плодови и интегрални житарки – намирници што поради влакната, водата или протеините создаваат подолга ситост. Слатките, засладените пијалоци и ултрапреработените производи треба да изгубат главна улога во секојдневието, но без да станат забранети: „Нема забранети намирници, ниту намирници за слабеење“. Ниту правилото за пет оброци дневно е задолжително – поважно е распоредот на оброците да одговара на животот на човекот и да може да се одржи.

Еден детал вреди да се знае. Разговорот се одржал на претставувањето на шпанската анкета за перцепцијата на дебелината „Razones de Peso“, што ја промовира фармацевтската компанија Лили, производител на лекови за дебелина. Тоа не ги прави советите погрешни – тие се повеќе за чинијата отколку за аптеката. Но кога ќе ја чуете фразата „дебелината е сложена болест“, добро е да знаете кој сè има интерес таа да звучи сложено.

Добрата вест е за сите што со години се обвинуваат себеси по секоја пропадната диета: можеби проблемот не бил во недостатокот на волја, туку во совет што никогаш и не бил доволен. Колкумина од нас го слушнале тоа барем еднаш во ординација?