На прв поглед новата направа на PNOĒ личи на маската на Бејн, негативецот од „Бетмен“. Ги покрива носот и устата, се врзува зад главата и изгледа како реквизит од стрип. Намената ѝ е далеку побезопасна: мери колку кислород трошиш и колку јаглерод диоксид издишуваш, а потоа тоа го претвора во совети како да јадеш, како да тренираш и, како што се надева компанијата, како да живееш подолго.

Компанијата има седиште во Малден, Масачусетс, но има операции и во Атина – од таму директорот и соосновач Апостолос Ацалакис разговарал за медиумите преку Zoom. На 1 октомври лансира PNOĒ 2.0, чија главна новост е што тестот секој може да го направи сам. „Само ја ставаш маската, го притискаш копчето, седнуваш“ и дишеш осум минути, објаснува Ацалакис. „Тоа е сè. Толку е лесно.“ Досегашниот уред бара обучен оператор, што го ограничува местото каде може да се користи. Самоуслужната верзија, според него, отвора врата кон теретани без посебен персонал, а можеби и кон аптеки.

Науката зад ова не е нова. Метаболичкото тестирање, кое ги анализира гасовите во здивот за да покаже како телото произведува енергија, постои повеќе од еден век и со децении е златен стандард за мерење на VO₂ max – максималната количина кислород што телото може да ја искористи при напор. Проблемот секогаш беше опремата: гломазна, скапа и затворена во спортски лаборатории и болници. Затоа тестот досега беше привилегија на врвни спортисти и на менаџерски велнес-програми. PNOĒ, која постои десет години, ветува иста точност во пренослив пакет, со софтвер што резултатите ги преведува во препораки.

Уредот мери 23 биомаркери, меѓу кои, покрај VO₂ max, и метаболизмот во мирување (колку калории телото гори додека мирува) и метаболичката флексибилност (колку лесно телото префрла од горење масти на горење јаглехидрати). Ацалакис вели дека VO₂ max е најсилниот показател за човековата долговечност, а тој поим последниве години стана модерен збор кај опседнатите со долговечност, во велнес-индустрија што цвета. Новиот уред е помал, со помалку делови, дизајниран со миланската Design Group Italia низ, како што вели тој, „многу, многу, многу итерации“. Одговорено е и прашањето што по пандемијата си го поставува секој: кој ја носел пред тебе? Електрониката се откачува од силиконската маска и ремените, па скапиот хардвер го делат повеќе луѓе, а секој си ја има својата маска.

Тука доаѓа ситниот печат. Уредот не е одобрен од американската Агенција за храна и лекови (FDA), а Ацалакис е јасен: „Не даваме медицински препораки.“ Компанијата се позиционира како велнес-уред. „Тоа е како уред за мерење телесен состав, како вага“, вели тој. „Докторот не може да препише лек врз основа на нашите резултати.“ Ацалакис верува дека растечката база на податоци еден ден би можела да открива болести, но признава дека вистинските дијагнози се „дефинитивно неколку години далеку“, а регулаторите веројатно ќе го продолжат тој рок. „Сè уште не сме таму.“ Лабораториска прецизност кога се продава, вага кога ќе се постави прашањето за одговорност.

PNOĒ продава само на фирми, кои потоа тестот им го нудат на своите клиенти: синџирот теретани Equinox, каде уредот го има речиси во секој клуб, хотелите Four Seasons, Red Bull, NBA, здравствениот систем Mount Sinai. Претплатата оди од 400 долари (околу 350 евра) до над 1.000 долари (околу 880 евра) месечно, со хардвер, софтвер, обука и маркетинг материјали – „бизнис во кутија“, како што го нарекува Ацалакис. Околу 85 отсто од бизнисот доаѓа од САД, кои тој ги нарекува „убедливо најнапредниот пазар“ за долговечност. Сега компанијата се шири во Европа.

Корените на компанијата се во докторатот по сензорски технологии што Ацалакис го правел на Универзитетот Кембриџ. Ја основал со Панос Пападијамантис, пријател од детството, денес директор за производ. Поминале низ Y Combinator во зимата 2019, кога долговечноста сè уште не беше индустрија. Досега собрале околу 22 милиони долари (околу 19 милиони евра), од кои 11 милиони долари во неодамна затворен круг, меѓу другите од фондот 50 Years и од соосновачот на Google Maps, Ларс Расмусен, кој и самиот сега живее во Атина. Со 110 вработени, фирмата вели дека неодамна станала профитабилна и расте над 100 отсто годишно, а Серија Б ја планира во наредните шест до дванаесет месеци.

Идејата се родила во Кембриџ, дизајнот е направен во Милано, дел од работата се води од Атина, а адресата и 85 отсто од бизнисот се во Америка. Така изгледа мапата на еден тим со корени на Балканот кога гради глобален производ. Дали некогаш ќе ја видиме обратната мапа – американски пари, а седиште тука?