Торуњ и Бидгошч, два полски града што речиси никој не ги посетува: кула накривена 1,46 метри, музеј на медењаци и 480 златници под катедралата

Едниот град го изградиле тевтонските витези. Другиот бил полски од самиот почеток, повеќе од век живеел под пруска власт, па повторно се вратил во Полска. Торуњ и Бидгошч се соседи, на околу еден час возење со автомобил, а историите им се толку различни што делуваат како да се на два краја на Европа. Балканот добро знае како изгледа град што менувал господари – и колку траги оставаат тие по улиците.

Торуњ: тули, бибер и медењаци

Старото градско јадро на Торуњ е готика од црвена тула, наследство од речиси двесте години власт на Тевтонскиот ред, од кој денес стојат урнатините на замокот. Во 1454 година градот се побунил и му се приклучил на Кралството Полска. Богат ханзеатски град на реката Висла, Торуњ тргувал со зачини, меѓу кои и со бибер – и токму од таа трговија се родил неговиот прочуен медењак, пјерник.

Медењакот тука не е сувенир, туку религија. Во Живиот музеј на медењаците посетителите ја учат историјата и техниката, а потоа сами месат и печат свои колачи. Пјерникот го има во секое кафуле и ресторан, па излегувањето од Торуњ без кутија медењаци е речиси невозможно.

Градот има и своја „Кула на гревовите“. Според легендата, ја изградил тевтонски витез за покајание, а денес е накривена за 1,46 метри. Во готска куќа од 15 век е сместен Музејот на Никола Коперник, посветен на неговата хелиоцентрична теорија – иако историчарите сè уште не се согласни дали астрономот навистина живеел токму таму. Универзитетот што го носи неговото име има околу 30.000 студенти и астрономски центар со опсерваторија.

На Стариот пазарен плоштад стои Старото градско собрание, готски симбол од тула, а пред него бронзената статуа на Коперник висока 2,6 метри, дело на Кристијан Фридрих. Внатре се Окружниот музеј, Кралската сала и Големата сала со портрет на Коперник, а кулата од 40 метри нуди поглед врз целиот град. Во катедралата Свети Јован се чуваат крстилницата на Коперник, средновековни фрески, оргули и историско ѕвоно со прекар „Божја труба“.

За јадење: ресторанот Monka, во поранешен барокен житен магацин, каде готвачот Каш Едерне работи со локално брашно и зеленчук, а пекарата секое утро вади леб и кифли. Хотелот Spichrze, именуван по шведски житен магацин од 18 век крај пристаништето, служи патка, харинга, кисела супа журек и десерти со медењаци. А пиво – во пиварницата Jan Olbracht Browar Staromiejski, во готска куќа именувана по кралот Јан Олбрахт. Тој владеел од 1492 до 1501 година и умрел во Торуњ, според преданието, делумно и поради љубовта кон пивото.

Бидгошч: музика, мелници и злато под катедралата

Бидгошч е град на класична музика и џез. Музичката академија „Феликс Нововејски“ е една од водечките во земјата, а наесен се одржуваат Музичкиот фестивал на Поморската филхармонија и Bydgoszcz Jazz, поврзан со тапанарот Јузеф Елјаш и клубот Eljazz, основан во 1994 година.

Стариот пазарен плоштад е опкружен со неокласични, еклектични, сецесиски и модернистички згради, од кои многу биле обновени по Втората светска војна. Тука стои бронзениот споменик на „Борбата и маченичеството на Бидгошкиот крај“ од 1969 година, во спомен на јавните егзекуции од септември 1939. Сончевиот часовник, дизајниран од Агата Лапињска, го покажува „бидгошкото време“ според положбата на сонцето на меридијанот 18 степени источно. А во 13:13 и 21:13 на прозорецот од ресторанот Katarynka се појавува Пан Твардовски, легендарниот алхемичар.

Најдобрата фотографија се прави од мостот над реката Брда во старото јадро, со скулптурата „Човекот што ја преминува реката“ на Јежи Кенџора, поставена околу влезот на Полска во ЕУ, и Ротеровите мелници во позадина. На островот со мелниците, комплексот Rother е културен простор посветен на водата и мелењето. Европскиот центар на парите таму ја чува и Бидгошката ризница, пронајдена во 2018 година под катедралата Свети Мартин и Никола: 480 златници, црковни предмети и накит.

Бидгошч е и град на паркови: паркот Казимир Велики, со фонтаната „Потоп“ од 1904 година на Фердинанд Лепке, паркот Јан Кохановски покрај Поморската филхармонија и градот-градина Сјеланка, проектиран од Јозеф Штибен. За вечера – Kuchnia by Marcin, со современа полска кујна.

Како да стигнете

Најблиските големи аеродроми се Гдањск и Варшава. Од Гдањск патот води кон Малборк, Бидгошч и Торуњ, со изнајмен автомобил или со воз, а од Варшава има директен воз до Бидгошч. Ако сте веќе во Малборк, околу 160 километри од Бидгошч, не го прескокнувајте замокот: го градел Тевтонскиот ред од 13 век, под заштита на УНЕСКО е од 1997 година и се смета за најголемата тврдина од тула на светот. Два града што речиси никој не ги посетува, а тевтонско наследство, ханзеатско богатство и злато под катедрала – колку други европски дестинации нудат толку многу со толку малку гужва?