Десет осуденици во Македонија казната ја издржуваат дома, со електронска алка на нога наместо решетки. Систем што на хартија звучи модерно – но неговата вистинска цена се мери во нешто друго.

Според податоците, вкупно десет лица моментално ја издржуваат казната преку електронски надзор – остануваат во своите домови, а движењето им се следи деноноќно преку електронска опрема. Системот го води Управата за извршување на санкциите, со пробациски служби на локално ниво и Одделение за електронски надзор што обезбедува мониторинг 24 часа. Секое прекршување на условите, како што порачуваат надлежните, веднаш се евидентира и се пријавува до судот.

Правната основа не е еднаква за сите десетмина. Кај четворица станува збор за пресуди со кои директно е одредено домашно издржување – една од Основниот суд во Велес и три од судот во Прилеп. Кај останатите шестмина, судовите во Струмица, Охрид и Кичево дополнително ги преиначиле затворските казни во домашен притвор. Системот почна да функционира кон крајот на минатата година, што значи дека е сè уште во своите први месеци.

На прв поглед, приказната е позитивна – помалку луѓе во преполни затвори, помал трошок за државата, поголема шанса осудениот да остане поврзан со семејството и работата. Но токму тука почнува вистинскиот тест. Електронската алка вреди само толку колку што вреди системот зад неа. Ако мониторингот е сериозен и прекршувањата навистина завршуваат пред суд, тогаш ова е чекор напред. Ако е само уред што пишти во празна канцеларија, тогаш е само поевтин начин казната да изгледа отслужена, а всушност да не е.

Прашањето што останува не е дали технологијата е добра – таа функционира во десетици земји – туку дали институциите зад неа се спремни да ја користат како што треба. Затоа што десет алки денес лесно можат да станат стотици утре, а разликата меѓу вистинска алтернатива на затворот и тивко бегство од одговорност се крие токму во тоа колку сериозно некој ги следи оние што ги носат. Модерна опрема во раце што не ја користат како што треба, останува само – опрема.