Пукање на влезот во Арачиново: стрелецот го познавал ранетиот

Ноќеска околу еден и педесет, од возило било пукано врз четириесет и осумгодишен скопјанец на влезот во Арачиново. Ранетиот е Азиз Мурати, пејач на албанска народна музика, а неговата состојба се оценува како стабилна. Детаљот што ја вади оваа приказна од рутинското полициско соопштение е еден: човекот што пукал го познавал. Не бил непознат напаѓач, не било разбојништво. МВР соопшти дека презема мерки за расчистување на случајот, што е истата реченица која ја читаме по секое пукање во земјава. Прашањето не е дали ќе биде изговорена, туку колку такви случаи навистина стигнуваат до крај.

34 пожари за 24 часа, а предупредувањето не гасне ниту еден

Триесет и четири пожари на отворен простор за едно деноноќие, три сè уште активни, седум под контрола. Жариштата се расфрлени низ речиси половина држава – Струга, Македонски Брод, Чучер-Сандево, Кичево, Гостивар, Ново Село, Карпош, Сарај. И тоа во септември, месец во кој сезоната теоретски веќе треба да стивнува. Директорот на Дирекцијата за заштита и спасување предупредува дека опасноста останува зголемена. Предупредувањето е точно, но тоа е она што системот го прави откако веќе се запалило.

Истиот ден гореше и фабриката за мебел „Истра“ во Кочани. Три противпожарни возила и петмина пожарникари го запреа пламенот пред да стигне до складот со маркетот „Кам“, полн со стока и, во работно време, со луѓе. Едно лице побарало помош поради вдишан чад. Фабрика за мебел е погон во кој материјалот сам по себе е гориво, што значи највисока категорија на противпожарен ризик и најстроги обврски за детекција и гаснење. Дали тие системи работеле е прашањето што увидот треба да го одговори, и токму она што најчесто останува без јавен одговор кога никој не загине.

ПИСА 2025: три четвртини од петнаесетгодишниците не го разбираат текстот што го читаат

Резултатите од ПИСА за 2025 година се полоши од претходните, и тоа не е стагнација туку назадување побрзо од просечното во земјите на ОЕЦД. По математика 379 поени, по читање 354, по природни науки 377. Но поените се апстракција, а процентите не се: само 26 отсто ги достигнуваат минималните нивоа на писменост во читање, при просек од 69 отсто во ОЕЦД. Во највисоките нивоа на математичка писменост се наоѓа едно отсто од нашите ученици, наспрема осум отсто просек. Не само што дното е длабоко – врвот речиси го нема. Тестирани се 6.977 ученици од 124 училишта, што значи дека ова не е статистичка грешка.

Македонија учествува во ПИСА уште од првиот циклус, а редовно од 2015 година. Секој од овие извештаи досега беше третиран како вест од еден ден наместо како мерење на ефектот од сработеното. Ако нешто во системот работи, ПИСА е точно алатката што би го покажала. Досега не го покажува.

Истиот образовен систем се гледа и во 1.288 празни места на УКЛО Битола во вториот уписен рок. Најпразен е Техничкиот факултет со 269 места, додека две негови насоки го исполнија планот уште во првиот рок. Разликата меѓу планираното и дојденото никој во универзитетот не ја објаснува.

Воз за 87 денари на пруга што постои со децении

Карта во еден правец Куманово-Скопје чини 87 денари, во двата правци 140, месечна 1.850. Тоа се бројките што ги изнесе вицепремиерот Александар Николоски, најавувајќи почести возови. Во моментов на релацијата сообраќаат два воза дневно како пилот-проект. Ако железницата е навистина најбрза, најевтина и најеколошка, останува прашањето зошто меѓу првиот и вториот град по големина досега возеа два воза дневно. Инфраструктурата постои со децении. Цената не е нова. Она што недостигаше беше одлука.

Истиот ден Куманово доби и пет комунални возила како донација преку набавка со Светска банка. Возилата се добредојдени, но метачки и цистерни се решение за симптом, додека возовите се решение за проблем.

Прослава низ 11 града со организатор со блокирана сметка

Месец дена прослава низ единаесет града, а цената сè уште е тајна. Опозицијата проценува најмалку милион евра само за настапот на Дејвид Гета и до пет милиони вкупно. Владата може да ги побие тие бројки со еден документ и досега не го објавила. Во отчетот на Битола за 81 проект за една година се повторува истиот образец: десет километри улици, 220 паркинг-места, 96 милиони за киното. Но 81 проект за дванаесет месеци е темпо на потпишување договори, не на завршување работи.

Од друга страна, Кавадарци одбележа 82 години од ослободувањето со цвеќе пред споменик, во иста недела со караванот низ единаесет града. Локалната историја се сеќава тивко, со неколку букети и еден говор. Државната се сеќава со сцена и светла.

Два тешки случаи во Прилеп за еден ден

Едниот возач излетал од патот Прилеп-Битола со 1,74 промили, речиси четирикратно над границата. Другиот удрил 72-годишен пешак на булевар и продолжил да вози. Разликата меѓу двата случаи вреди да се именува: судирот може да биде грешка, бегањето е одлука.

Светот: гласови за АфД, дронови над Романија и танкери кај Хормуз

Во Саксонија-Анхалт АфД освои 43,8 отсто, а ХДУ падна на 17,2. Меркел не го обвини гласачот туку начинот на кој сопствената партија зборува. Трамп ѝ честиташе на АфД додека уште се броеја гласовите, објавено на мрежа во негова сопственост – Германија со децении им држеше предавања на другите за мешање однадвор.

Романија изброја 25 влегувања во својот воздушен простор за девет месеци. Кога на телефоните во Тулча пораката да се симнат в подрум пристигнува по 25-ти пат, тоа веќе не е инцидент туку состојба. Пет ирански танкери беа погодени за едно утро, а одмаздата не отиде кон Вашингтон – дваесет ракети паднаа врз Јордан, земја што не е страна во таа пресметка. За Украина, пак, рокот доби датум: ноември, избран според американскиот изборен календар, не според Донбас.

Уште две работи вредат забелешка. Експертската група на Каја Калас падна пред првата седница, соборена од една држава преку име на списокот. А во Њујорк, 170.000 страници покажаа дека градот пресметувал 35.000 можни тужби додека јавно тврдел дека воздухот по 11 септември е безбеден. Требаа дваесет и пет години и една судска тужба за да излезе на светло тоа што било запишано уште во првите недели.

Спорт: Вардар се враќа во Европа

Вардар се враќа во Лигата на шампионите по пет години, и веднаш на клупата спроти него седи Роберто Гарсија Парондо, човекот што го однесе клубот до европскиот трон во 2019 година. Новиот формат со 24 тима не проштева ниту еден лош ден. Вокап замина за 2,6 милиони долари, а МЗТ вети напад на трофеите по 111 поени во контролен натпревар. И Миовски чека туѓа повреда за да добие минути во Ренџерс – најнеблагодарната позиција во фудбалот.

Денот има еден повторлив образец во потешкиот дел: институција што најавува, предупредува или соопштува, и потоа застанува таму. МВР презема мерки, Дирекцијата предупредува, Министерството добива уште еден извештај, а Владата ветува документ. Возот на релација Куманово-Скопје е единствената денешна вест во која некој навистина донел одлука – и таа одлука можела да биде донесена пред децении.