„Во овој момент пациентите се приморани да лажираат симптоми како би биле прегледани.“ Оваа реченица не ја изговори опозициски пратеник, туку Милица Кузмановска од здружението ХЕМА-ОНКО, на третиот „Розов пикник појадок“ кај Школка во Градскиот парк во Скопје. Со други зборови: жена без симптоми нема каде навреме да дојде до преглед – освен ако не излаже дека нешто ја боли.

Министерот за здравство Сашо Клековски, кој беше на настанот, не го негираше проблемот. Скрининг-програмата за рак на дојка, според извештајот на Државниот завод за ревизија, е неуспешна. „Мораме комплетно да го премислиме концептот и се надевам многу бргу заедно со Хема-онко ќе промовираме нов концепт за скрининг-програмата“, рече Клековски. Кога точно – не кажа.

Бројките се тешки. Околу 1.000 нови случаи на рак на дојка се регистрираат секоја година, а околу 7.000 жени моментално се лекуваат или поминале низ лекување. Според податоците што беа изнесени, ракот на дојка е најчеста причина за смрт од малигни заболувања кај жените во Македонија, а стапката на смртност во 2024 година достигнала 39,4 на 100.000 жени – највисоко ниво во последните 15 години.

И тоа кај болест кај која, како што посочи Ана Марјановиќ од ХЕМА-ОНКО, стапката на преживување кај жените со болест откриена во рана фаза надминува 99 проценти. Меѓу тие 99 проценти и највисоката смртност во 15 години стои една работа – навременото откривање. Токму она за кое, според Марјановиќ, државата во моментов нема функционална програма.

Министерот имаше и добра вест: два лека за рак на дојка се префрлени на позитивната листа, па пациентките на хронична терапија ќе можат да ги подигаат во аптека, наместо секој пат да одат на Клиниката за онкологија. Снабдувањето со лекови, вели, е стабилно, а Министерството анализира мерки за да се спречат прекините во испораката. Пациентките на пикникот, пак, посочија дека во моментов недостасува еден лек од терапијата и дека дистрибутерите се очекува да го достават до крајот на неделата. Кузмановска оцени дека начинот на кој се набавува онколошката терапија „е неисправен“ и дека заедно со Министерството и Фондот за здравство работат на промена на Законот за лекови.

Розовиот октомври секоја година ја полни Школка со розови маици и топли пораки на поддршка. Прашањето е дали следниот октомври жените ќе одат на скрининг што функционира – или пак ќе мора да глумат симптоми за некој да ги прегледа.